46 
maar meer andere kwesties wortelen in deze vruchtbare studie, 
Immers de echo der vraag: ,,Heeft een dier verstand of niet?", is in 
de moreele orde: ,,Heeft het dier vrijen wil of niet?", dus m.a.w.: 
„Is een dier verantwoordelijk voor zijn daden, ja of neen?".De oplos- 
sing der kern-kwestie brengt mede een antwoord op de vraag: 
„Heeft het dier dus rechten of niet?". Dit toch zijn alle vraagstukken, 
die dienen opgelcst te worden, wil de beweging der dierenbescher- 
ming niet in het stuifzand van verwaaibare gevoelsargumenten 
verzanden. 
De kwestie heeft dan ook reeds lang de studeerendie wereld bezig 
gehouden, en is, wat dan gewoonlijk gebeurt, ook dtikwijls contra- 
dictorisch beantwoord. 
Zeker, in sage en volksverhaal had men al sinds lang de kwestie 
opgelost. „Toen de dieren nog spreken konden. . . . enz.", zoo begint 
menig volksverhaal voor de jeugd. Ook bezitten de dichters het 
voorrecht om de dieren te verstaan en hun lief en leed te vertalen 
in voor menschen verstaanbare taal. Het bekoorlijke en verheffende 
dezer gedachten en verbalen moet wel een ieder, die de 1 e v e n d e 
natuur kent, gevoeld en genoten hebben. 
Toch neemt zulks niet weg, dat het redeneerend verstand onder- 
scheid maakt tusschen dichterlijke fictie en nüchtere werkelijkheid. 
Zoo dan ontstaat het wetenschappelijk onderzoek naar de Vermögens 
van een dier. 
Bij dit onderzoek gaat men uit van het principe, dat men vooreerst 
moet beschikken over veel gevarieerde proefnemingen en dat bij 
de verklaring der verschijn&elen de eenvoudigste verklaring de voor- 
keur verdient (Morgan) . Zoo zal men volstaan met het aannemen van 
de zwaartekracht, om te verklaren, dat een steen op den grond valt, 
en behoeft men deze geen affectie-leven toe te kennen om dit ver- 
schijnsel uit te leggen, 
Gaat men nu het historisch verloop der bovengenoemde kwestie 
na, dan ziet men hoe in de antwoorden een slingerbeweging plaats 
heeft tusschen de twee uiterste standen: hyperintellect (Rozarius, 
Chazannée) en automatisme (Descartes, Verwom, Loeb, enz.) 
Tusschen deze amplitude kan men verschillende tusschemstanden 
ondcrscheiden: de intellect-théorie, de h allucinatie- théorie, de 
instinct-théorie, de beeld-theorie, de tropismen-theorie. Naar mijn 
meening is de instinct-théorie de ruststand der kwestie en te oordee- 
len naar de publicaties van de laatste kwart-eeuw, nadert men al 
schommelend dezen stand. Zoodat dan ook prof. Otto zur Strassen 
bij de Vierde uitgave van Brehm's ,, Tierleben" aJs reden der vele wij- 
zigingen aangeeft: „Heutzutage wissen wir, dasz mit der Intelligenz 
der Tiere schwach besellt ist, dasz fast alle ihre bewunderten Leis- 
tungen sich auf einfachere Art, besonders als angeborne Instinkte, be- 
greifen lassen". Dat de intellectheorie tegen Fahre, Lubbock, Driesch, 
Schneider, Altum, Wasmann, niet bestand bleek, heeft de oplossing 
