- 19 - 
derbreedte en 8^ Zuiderbreedte. Over China en Japan zijn 
geen goede statistische gegevens te verkrijgen, maar overi- 
gens zijn de meest theedrmkende volken de volgende: Enge- 
land, Engelsche koloniën, Rusland en de Vereenigde Staten. 
Buiten China en Japan, zal het wereldverbruik omstreeks 
700.000.000 Ib. per jaar bedragen; met de vracht mee, kan 
de waarde op ongeveer & 25.000.000 geschat worden. 
Het gebruik van de thee als drank schijnt uit China af- 
komstig te zijn. Een relaas over de productie in dat land 
en beschouwingen over de voor- en nadoelen van het gebruik 
van thee worden gegeven in een reisbeschrijving van Louss 
LE CoMTE. Een tweede uitgave van dit werk, in 1698 te 
Londen verschenen, toont aan, dat het theedrinken in China 
reeds in het midden der zeventiende eeuw zeer in zwang 
was. Ook moet China reeds sinds langen tijd thee uitgevoerd 
hebben, maar daarover zijn geen zekere gegevens ; waar- 
schijnlijk is die uitvoer in oude tijden van zeer geringen omvang 
geweest, daar men er in Europa geen sporen van heeft aan- 
getroffen, noch in de elfde en twaalfde eeuw noch later in 
de oude Hansa-steden. Het is dus meer dan waarschijnlijk, 
dat Russen de oudste handelaars in thee waren. In het 
eerste verdrag tusschen China en Rusland, van 1590, wordt 
thee niet vermeld, maar in 1618 bracht de Chineesche afge- 
vaardigde eenige kisten thee mee als geschenk voor Czaar 
Alexis in Moscou. Deze overlandreis duurde toen 18 maan- 
den. In Engeland werd thee voor het eerst gebruikt tegen 
het midden van de zeventiende eeuw ; de thee werd in die 
dagen door HoUandsche zeevaarders van Java naar Europa 
gebracht en bereikte Engeland dus langs een omweg. Het 
Russische hof was, na het bewuste geschenk, van thee gaan 
houden en Czaar Alexis zond ieder jaar een specialen gevol- 
machtigde naar dé Chineesche grens om weer nieuwen 
toevoer te verkrijgen. Keizerin Elisabeth wist omstreeks 
1735 een geregelden diensthandel in het leven te roepen : 
Russische kooplieden ruilden kleederen, bont, enz. tegen thee. 
Een pond thee kostte toen vijftien roebels, welk bedrag — het 
verschil in koopkracht van het geld, toen en nu, in aanmer- 
king genomen — ongeveer gelijk staat met £ 6.— in onzen 
