— 119 — 
van de theecultuur aan te geven. Wij zullen liever de pun- 
ten in het licht stellen, die dit werk oorspronkelijk maken 
en eenige kwesties bespreken, die o. i. op andere wijze hadden 
behandeld kunnen worden. 
Het boek van Deuss heeft alleszins recht van bestaan naast 
de reeds verschenen werken: terwijl b.v. de uitgave van 
VAN GoRKUM, waarin zich de publikatie van Nanninga bevindt, 
een uitvoerige en grondige behandeling beoogt van al wat 
op de cultuur betrekking heeft, is de bedoeling van Dr. Dekker, 
den redacteur van ,,Onze koloniale Landbouw'\ „populaire werk- 
jes" te publiceeren, „waardoor ook de niet- vakman zich 
op de hoogte kan stellen van de beteekenis der landbouw- 
produkten van Nederlandsch-Indië en de wijze waarop deze 
gewonnen worden''. De schrijver van „de Theecultuur" heeft 
deze bedoeling zeer goed begrepen. Ofschoon hij — algemeen 
gesproken — ongeveer hetzelfde plan volgt, als NANNiNaA, 
bespreekt hij sommige gedeelten, die meer van wetenschappelijk 
belang zijn, op meer beknopte wijze. Hij verzwijgt deze 
onderwerpen echter niet. En hij maakt zelfs hier en daar van de 
gelegenheid gebruik om fouten te verbeteren, welke begaan zijn 
door andere schrijvers, die misschien niet volkomen op de 
hoogte waren van de laatste laboratorium-onderzoekingen 
en van de nieuwe in de praktijk genomen proeven, of die 
punten als vastgesteld hebben beschouwd, welke volstrekt niet 
bewezen zijn, of eindelijk die waarnemingen, welke alleen 
gelden voor een bepaald land of een bepaalde streek, ja zelfs 
voor een enkele onderneming, als feiten van algemeene betee- 
kenis hebben voorgesteld. 
In dit opzicht kan gelukkig getuigd worden, dat Deuss er 
naar gestreefd heeft, aan zijn boek een zoo algemeen moge- 
lijk karakter te geven, geen onbewezen meeningen voor vast- 
staande feiten uit te geven, geen uit bijzondere gevallen ge- 
trokken besluiten te generaliseeren. 
Is hij in deze pogingen volkomen geslaagd ? Niet altijd ; 
enkele conclusies in zijn werk zullen zeer zeker door sommige 
planters aangevallen worden op grond van hun eigen voorkeur 
voor bepaalde methoden. Blijkbaar heeft schrijver zeer voor- 
zichtig willen zijn in zijne beweringen over de onderwerpen, 
