— U6 — 
Op kolloïdrijke kleigronden is deze werking veel minder 
sprekend, vooral wanneer versche stalmest wordt gebruikt. 
Onder den invloed van den ammoniak vormen zich uit den 
stalmest oplosbare humuskolloïden, die zich als „schutzkolloïd" 
kunnen laten gelden en daardoor de werking van den ammo- 
niak, waarover wij boven reeds spraken, ondersteunen. Op den 
duur verdwijnen deze echter door oxydatie, waardoor per slot 
van rekening de overblijvende humüskolloïdgels toch nog de 
structuur van den grond verbeteren. 
Bij de ontleding der humusstoffen door directe oxydatie en 
door de werking van lagere organismen ontstaan belangrijke 
hoeveelheden koolzuur. In een der vorige opstellen werd de 
gunstige, koaguleerende werking hiervan op de kolloïden in 
den grond reeds besproken, zoodat wij hier met een verwij- 
zing daarnaar kunnen volstaan. 
Per slot van rekening moet nog gewezen worden op een 
biologischen factor, die mogelijk eveneens van belang zijn kan. 
In den stalmest ontwikkelen zich n» 1. in rijke mate 
allerlei schimmels en bacteriën. Nu is het een bekend feit, 
dat sommige schimmels, die zich gemakkelijk vermenigvul- 
digen ir kolloïde goudoplossingen, het vermogen bezitten, het 
goud uit de oplossing neer te slaan en op zich zelf vast te 
leggen. De ook in den grond voorkomende Chlamydothrix^ 
bacteriën, die de typische bruingele buisjes vormen, doen het 
zelfde met het ijzerhydroxydesol. De mogelijkheid is dus niet 
uitgesloten, dat verschillende der in den grond voorkomende 
lagere organismen dergelijke werkingen kunnen uitoefenen en 
grundkolloïden kunnen uitvlokken. 
Voor de groene bemesting zijn in hoofdzaak dezelfde facto- 
ren van invloed, die wij hierboven voor de stalmestbemes- 
ting hebben leeren kennen. Enkele verschilpunten moeten 
echter even onder het oog worden gezien. De vorming van 
oplosbare humuskolloïden kan bij groene bemesting niet in 
zoo sterke mate plaats vinden als bij den stalmest. De groene 
bemesting reageert n.1. niet alkalisch als de stalmest en is 
daardoor meer blootgesteld aan de aantasting door schimmels, 
die de afbrekingsprodukten der eiwitten reeds verbruikt heb- 
ben, voordat het tot de vorming van ammoniak gekomen is. 
