- 155 — 
moesten pogingen, voor een tiental jaren op Java aangewend 
om de siwalan-suiker te raffineeren, gestaakt worden. 
Het gebruik van de bladeren en van de vezels uit de 
bladstelen als vlechtmateriaal is niet van groot gewicht, even- 
min als de medische toepassing van de bladeren en van de 
mannelijke bloeiwijzen of het gebruik van den vruchtinhoud 
als versnapering. 
De niet Javaansche Lodoicea callipyge Comm., wier kolossale 
vrucht de kelapa laoet vormt, en eenige andere palmen 
laten wij onbesproken. 
Er volgt nu een uitgebreid hoofdstuk over de sagopalmen — 
Retroxylon-^ooitm^ op Java vooral als kir ai bekend — , die in 
sommige deelen van den archipel in groeten overvloed voor- 
komen. Aan oudere en nieuwere geschriften over de sago-pal- 
men worden tal van bijzonderheden ontleend, over den aanleg 
van sagotuinen zoowel als over de bereiding van sago uit het 
merg in verschillende streken. De zuivering van de ruwe sago 
en het korrelen worden uitvoerig beschreven en ten slotte 
statistische gegevens omtrent den uitvoer medegedeeld, welke 
de schrijver echter onvolledig en onbetrouwbaar noemt. Het 
gebruik van de bladvinnen als atap wordt niet vergeten even- 
min als de vervaardiging van de Buitenzorgsche matten uit 
de schil der bladstelen. 
Dat de gegevens over sagopalmen in één relaas zijn samen- 
gevat, is hieraan toe te schrijven, dat een op goede gronden 
berustende botanische indeeling van het geslacht Metroxylon 
nog ontbreekt. Niettemin worden aan het eind kortelijk de na- 
men en eenige onderscheidende bijzonderheden opgenoemd van 
de vormen, die, hoofdzakelijk naar acinwijzingen van Rumphius, 
als botanische soorten te boek zijn gesteld. 
Ten slotte weder een opsomming van hetgeen het Museum 
aan Metroxylon-tüB^term^l bezit, ten deele met opgaven betref- 
fende de handelswaarde. 
Na eenige minder gewichtige Palmsoorten treffen wij nu 
spoedig de groote rubriek van de rotan-palmen aan. Van 
de oeconomische beteekenis van dit product voor de Buiten- 
bezittingen krijgt men een denkbeeld door een uittreksel uit 
de officieele uitvoerstalistiek over de jaren 1906-1912 voor 
