— 156 — 
de verschillende uitvoerplaatsen, en door een staatje van de 
geldswaarde van den export. De moeielijkheden, die de be- 
werking van dit gedeelte meebracht, zal men eenigszins be- 
seffen, als men leest, hoe, behalve de boschnamen, door de 
inzamelaars gebruikt, nog te onderscheiden zijn de bij de 
opkoopers in de havenplaatsen gangbare namen en eindelijk 
de handelsnamen, waaronder de rotan wordt uitgevoerd. Een 
chaotische nomenclatuur derhalve. Een en ander met botanische 
namen in overeenstemming te brengen is haast ondoenlijk, 
daar de handel op qualiteit let en niet op botanische afkomst: 
althans de geringere handelssoorten zijn dan ook in den regel 
mengsels van verschillende botanische soorten. 
Nochtans kon, met behulp van de literatuur en van de raas- 
sa materiaal en gegevens, door den schrijver uit vele streken 
van den archipel bijeengebracht, voor eenige van de voor- 
naamste handelsnamen het botanische aequivalent met zeker- 
heid of waarschijnlijkheid aangegeven werden, terwijl voorts 
bij de soortsgewijze behandeling een zeer groot aantal rotans, 
die niet in den handel komen, maar toch meer of minder in 
gebruik zijn, met botanische en inlandsche namen en aanwij- 
zingen omtrent eigenschappen en toepassing worden opgenoemd. 
Een lange lijst van in het Museum aanwezige, nog niet bij ma- 
teriaal van bekende botanische herkomst ingedeelde rotans aan 
het slot van dit gedeelte bewijst, dat er op rotangebied, ook 
na den vruchtbaren arbeid van Heyne, nog veel te doen valt. 
Vermelden wij, alvorens van de rotan af te stappen, nog 
even, dat in een inleiding de inzameling, de verschillende 
qualiteiten, de doeleinden van het gebruik en de bewerkingen, 
die het product ondergaat, in het algemeen beschreven wórden, 
en dat bij elk der zeer talrijke soorten nadere bijzonderheden 
omtrent bereiding, eigenschappen on speciale toepassing, even- 
tueel ook omtrent de handelswaarde, worden medegedeeld- 
Na eenige Caryota'^ooxten komt dan de a r e n-palm aan de 
beurt, die als leverancier van sago een bescheiden plaats 
inneemt, maar zijn belangrijkheid ontleent aan het sap (toe- 
wak, legen), dat uit de mannelijke bloeiwijzen op ver- 
schillende manieren verkregen wordt. Hoe men dit sap wint, 
hoe het als -gist in de bakkerij dienst doet, hoe men er 
