— 320 — 
van de laatsten werd altijd de malaria (de naam zegt het 
al, naai = slecht en aria = lucht) als voorbeeld aangehaald. 
Al spoedig bleek echter, dat deze scheiding niet streng 
was vol te houden en daarom laschte men een derde rubriek, 
die der miasmatisch-contagieuse ziekten in, waarbij de ziekte 
van het eene op het andere dier kon worden overgebracht, 
maar ook besmetting optrad zonder voorafgaande aanraking 
van zieke en gezonde dieren. 
Over de dwaze voorstellingen, die men vroeger omtrent 
de besmettelijke ziekten had en die vooral bestonden in 
de middeleeuwen en de daarop volgende eeuwen, voorstel- 
lingen waarbij geloof en bijgeloof hoogtij vierden, zullen we 
heenstappen. Plagen des hemels, straffen Gods, bezoekingen 
van den duivel en van booze geesten en meer dergelijke 
veronderstellingen zijn thans als middelen ter verklaring 
onnoodig geworden. Sedert ongeveer 50 jaar weten we, 
dat iedere besmettelijke ziekte haar eigen oorzaak heeft, 
dat die oorzaak een levende is en zich kan vermenigvuldigen, 
waarvan juist het laatste ons alles verklaart. Doordat de 
ziekte zich kan vermenigvuldigen is slechts een zeer geringe 
hoeveelheid smetstof noodig om de besmetting over te brengen, 
hetgeen we zien als we maar eens een ziekte beschouwen 
b. V. de pest, die op het oogenblik zoovele gemoederen hier 
bezighoudt. Wel is het geen specifieke dierziekte, maar 
mensch en dier maken in deze geen verschil. Het is ons 
genoeg uit de couranten bekend, dat als overbrenger van 
deze ziekte de vloo wordt aangenomen. Nu hebt ge ü 
slechts een voorstelling te maken van een vlooiemaag, en 
te weten, dat maar een klein gedeelte van den inhoud daar- 
van (opgezogen bloed van een pes.tlijder) voldoende is om de 
gevreesde ziekte bij een volgend slachtoffer te doen ontstaan. 
Het begrip levende smetstof is niet nieuw; reeds de oude 
Romeinen bezaten het, maar het zien en het kunnen aantoo- 
nen ervan dateert eerst van den tijd dat de microscopen 
hun voltooiing begonnen te naderen, en men de bacteriën 
kunstmatig leerde kweeken. 
Het is bekend genoeg, dat geenszins voor alle besmettelijke 
ziekten bacteriën verantwoordelijk zijn. Er worden er b. v. 
