— 322 — 
ons een voorstelling te maken van de kleinheid van de bacil, 
en dat wij ons niet behoeven te verbazen over de reusachtige 
getallen, die wij vaak voor het bacteriëngehalte van water 
b. V. opgegeven vinden. 
De grootste bacteriën zijn ongeveer 5 duizendste mM. 
lang, en hoogstens 2 duizendste mM. dik. Ieder heeft wel 
eens een vergroote afbeelding gezien van den scherpen kant 
van een scheermes en dan ongetwijfeld verbaasd gestaan van 
de zaag, die hij te zien kreeg. Met dit voorbeeld voor oogen 
behoeft het geen betoog, dat onze huid, of erger nog een 
paal of balk, de stalvloer, het houtwerk of de bodem van 
een voerbak of emmer bij een niet al te groote vergrooting 
den indruk moeten geven van een woest berglandschap. En 
dat er in die bergen en dalen heel wat bacteriën een plaats 
kunnen vinden, spreekt ook wel van zelf. „Hoe houden we 
er die allemaal uit en hoe krijgen we ze eruit?", zult ge denken, 
m. a. w. hoe krijgen we onze voorwerpen rein ? Wanneer met 
dit „rein" wordt bedoeld: vrij van bacteriën, dan op géén 
manier. Dit mag geen aanleiding zijn, om nu den moed maar 
op te geven en te zeggen : het gaat toch niet. Zeker gaat het, 
met warm water, zeep en een flinke boender komen we al 
een heel eind en de rest wordt bereikt met het dóóden van de 
nog aanklevende bacteriën, dat we kunnen bereiken met onze 
ontsmettingsmiddelen. Eerst wanneer dit gebeurd is, spreken 
we van rein in bacteriologischen zin en gebruiken daarvoor het 
woord steriel. Een andere wijze om die steriliteit te bereiken 
vinden we in het uitkoken ; dit wordt veel gedaan met 
kleine metalen voorwerpen, als instrumenten, en ook met 
kleeren; ook hiermee dooden we de bacteriën. Voorts is het 
zaak, zoo min mogelijk stof in den stal te dulden, want aan 
de kleinste stofdeeltjes kunnen bacillen kleven en die zwe- 
ven dan met het stof in de lucht. Reinheid is dus wel de- 
gelijk een eerste vereischte in den stal, en het betrachten 
van een zorgvuldige reinheid is in normale omstandigheden 
ook voldoende. Alleen wanneer de stal door een besmette- 
lijke ziekte bezocht is, moeten we in ieder hoekje en gaatje 
een schuilplaats van bacteriën zien en is een meer ingrij- 
pende ontsmetting noodig. 
