— 323 — 
Er komt echter iets bij. Al is het thans bekende aantal 
bacteriën legio, toch behoeven we slechts een klein gedeelte 
daarvan te vreezen en wel alleen die, welke een ziekte- 
verwekkende-kracht bezitten, de z. g. pathogene bacteriën. 
Het grootste gedeelte van de ons omringende bacteriën mist 
gelukkig die eigenschap. Naast deze pathogene komen er 
voor, die rotting verwekken, andere die gistingsprocessen 
bewerken, enz,. Waar verder wordt gesproken van bacteriën, 
zullen voortaan altijd bedoeld worden de pathogene. Alle 
ziekte verwekkende eigenschappen van de bacteriën bij elkaar 
noemen we de virulentie (boosaardigheid). Die virulentie is 
bij dezelfde bacteriën niet altijd dezelfde, nu eens is ze ster- 
ker, dan weer zwakker; dit is afhankelijk van allerlei 
invloeden, die in het bacterieleven een rol kunnen spelen. 
Uitdrogen, te hooge of te lage temperaturen, kunnen, al 
dooden ze de bacil niet, de virulentie verminderen. Zoodra 
de omstandigheden gunstiger worden, kan de virulentie terug 
keeren. 
We hebben nu al zoo vaak het woord bacterie gebruikt, 
dat we wel mogen weten wat het eigenlijk beteekent en 
hoe men er aan is gekomen. Bacterie komt van het Griek- 
sche verkleinwoord bakterion^ dat in het latijn met bacillus 
en in het Hollandsch met staafje wordt vertaald. De Hol- 
lander Antonie van Leewenhoek, die er het eerst waarnam 
in het tandslijm, sprak van ^^dierkens-in-het-tandslijnt') toen 
hij later dergelijke levende wezentjes ook vond in aftreksels 
van hooi en stroo werd er gesproken van infusie- of afgiet- 
seldiertjes^ onder welken naam vervolgens allerlei mikrosko- 
pische organismen werden samengevat. Tegenwoordig is echter 
voor de door ons bedoelde mikroörganismen de naam bacte- 
rie algemeen. Hadden de eerst waargenomen bacteriën den 
staafvorm, al spoedig bleek dat er nog andere voorkwamen, 
waarvoor men tegenwoordig afzonderlijke namen heeft. Er 
zijn er, die den werkelijken staafvorm hebben, de bacillen, 
maar ook die er uitzien als een bolletje, dat zijn de coccen 
(kokkos beteekent bes, dus bolletje). Die bolletjes kunnen 
weer verschillend gerangschikt zijn, ze kunnen twee aan twee 
liggen, ze kunnen een ketting vormen of wel gerangschikt 
