— 358 - 
Er is wel gebrek aan lokale werkkrachten en daar zal men 
rekening mee dienen te houden. Heefö men contractkoelies, 
dan is het werk wel duur, maar men is tenminste zeker 
van het noodige aantal koelies. Op Java zijn tegenwoordig 
ook streken, waar de koelies bijna even duur zijn als op 
Sumatra, terwijl de contractkoelies dan nog verplicht zijn 
om van 6 u. 's morgens tot 6 u. 's avonds te werken. 
Op een onderneming had men, terwijl er over werkkrach- 
ten geklaagd werd, in 3 jaar 300 bouws ontgonnen, onder- 
houden en met koffie, Hevea en thee beplant, wat op Java 
volstrekt onmogelijk zou geweest zijn. Een ander planter 
had zonder moeite voortdurend 2000 contractkoelies op zijn 
onderneming, waaronder 800—900 vrouwen. Hij was over- 
tuigd, het noodige aantal pluksters zonder moeite te kun- 
nen krijgen. 
Het is echter mogelijk, dat in de toekomst de koeliewer- 
ving wordt afgeschaft en daarom is het wenschelijk, te 
trachten, vrije arbeiders te krijgen en dus oude contractanten 
of menschen uit het land naar de onderneming te lokken. 
De met Batakkers genomen proeven werden niet ernstig 
voortgezet. 
Sommige planters zeggen, dat het werk met vrije koelies niet 
mogelijk is, anderen daarentegen laten ten minste een deel 
der werkzaamheden door vrije arbeiders verrichten. Natuur- 
lijk hebben zich vooral moeilijkheden en te kort aan werk- 
krachten voorgedaan bij het ontginnen der enorme opper- 
vlakten en toen was er een sterk percentage aan slechte 
elementen. Ook worden goede werklui gelokt naar de tabak- 
en rubber-ondernemingen, waar ze meer verdienen. Maar 
deze eerste moeilijkheden verdwijnen op den duur, als men 
zorgt voor behoorlijke huisvesting in nette kampongs, goede 
behandeling enz. 
Men raag 2.ich in geen geval door deze moeilijkheden laten 
ontmoedigen. 
Men kan dus wel, afgezien van de finantieele kwesties, 
de conclusie trekken, dat het Siantarsche volstrekt geschikt 
is voor de theecultuur. Wil men echter een definitieve 
meening uitspreken over de rentabiliteit, dan zou men ook 
