— 402 — 
vijand dadelijk aangrijpen en onschadelijk maken. Het lichaam 
heeft hier zich zelf geholpen en door eigen kracht zich een 
onvatbaarheid verworven, het is dus actief opgetreden; we 
spreken hier dan ook van een actieve immuniteit en het was 
de binnengedrongen smetstof, die het onvoorbereide lichaam 
overviel, die daartoe aanleiding gaf. Berust bovenstaaode 
vergelijking op een toevallige besmetting, ook voor de kunst- 
matige kan zij gelden, zij het dan ook met een klein verschil 
Bij de kunstmatige n. 1. wordt een zorgvuldig afgepaste hoe- 
veelheid kunstmatig gekweekte smetstof opzettelijk in ge- 
bracht. Wij weten dat daarbij geen gevaar voor het leven 
bestaat, maar bereiken er mede, dat het lichaam als het 
ware wordt gewaarschuwd en daardoor zich in staat van 
verweer gaat stellen door vorming van stoffen, die bij een 
werkelijken overval het leven zullen beschermen. 
Naast de actieve immuniteit staat de passieve. De naam 
wijst er reeds op, dat het lichaam hierbij een lijdelijke rol 
speelt. Wij brengen hier het lichaam slechts tijdelijk een 
verhoogd weerstandsvermogen bij en bereiken dit door het 
een dosis bloedserum in te spuiten, dat op zoodanige wijze 
is voorbereid, dat het een groote hoeveelheid stoffen bevat, 
die dü smetstof van een bepaalde ziekte kunnen aantasten. 
Dat serum wordt dus klaargemaakt en wel in het lichaam 
gebracht, zonder dat het lichaam daarbij zelf actief optreedt. 
De op deze wijze verwekte immuniteit is daarom van tijde- 
lijken aard, omdat de met het serum ingebrachte stoffen na 
verloop van eenigen tijd het lichaam weer verlaten, terwijl 
het lichaam zelf ze niet weer aanvult. 
Later heeft men beide methoden gecombineerd en verkreeg 
daardoor een grootere zekerheid en minder kans op sterfte ten 
gevolge van de enting. Werd nl. hierboven beweerd, dat de 
bij een actieve immunisatie ingebrachte hoeveelheid smetstof 
juist voldoende was om het dier te immuniseeren zonder het ge- 
vaarlijk ziek te maken, dit was niet geheel juist. Er komen nl. 
individuen voor, die sterven aan een dosis, die voor de meesten 
onschadelijk is. Om dit nu te voorkomen kan men eerst pas- 
sief immuniseeren met serum en dan van deze tijdelijke im- 
muniteit gebruik maken om het lichaam actief te immuniseeren 
