— 403 — 
zonder dat hierdoor gevaar voor het leven optreedt. Men be- 
reikt hierdoor dus mindere sterftekans en langere immuniteit. 
Er werd reeds op gewezen, dat ieder lichaam zijn verweer- 
middelen bezit. Die verweermiddelen zijn stoffen, die in normale 
omstandigheden in meerdere of mindere mate aanwezig zijn 
in het bloedserum, d.i, de heldergele vloeistof, die zich afscheidt 
uit bloed, dat we eenigen tijd in een vat laten staan. Zij be- 
zitten de eigenschap, binnengedrongen smetstoffen onschadelijk 
te maken door ze zoodanig aan te tasten, dat ze worden ver- 
zwakt, soms wel opgelost en totaal vernietigd. Nu is in nor- 
male omstandigheden de hoeveelheid van die stoffen niet zoo 
groot, en is ze bij het binnendringen van een smetstof spoedig 
verbruikt, maar er worden in zoo'n geval dadelijk nieuwe ge- 
vormd, en wel in veel grootere mate dan er oorspronkelijk 
waren. De overmaat vormt een reserve voor het lichaam, 
die zoolang mogelijk op sterkte wordt gehouden doordat ze 
voortdurend door het lichaam zelf wordt aangevuld. Er bestaat 
een groote verscheidenheid van dergelijke stoffen. Spuiten we 
b. V. een konijn in met roode bloedlichaampjes van den mensch, 
dan krijgt na verloop van eenigen tijd het s^rum van dat 
konijn, de eigenschap roode bloedlichaampjes van den mensch 
op te lossen. We kunnen dat aantoonen door een weinig van 
dat serum met een weinig bloed in een glazen buisje bijeen 
te brengen en zien dan, dat de roode bloedlichaampjes worden 
opgelost. Spuiten we nu inplaats van roode bloedlichaampjes 
bacteriën in, dan zien we, dat het serum dezelfde eigenschap 
krijgt ten opzichte van die bacteriën. Op dit verschijnsel berust 
de bereiding van het geneeskrachtige serum. In de praktijk 
wordt echter niet gewerkt met konijnen, daar deze dieren voor 
de bereiding in het groot veel te weinig serum leveren ; men 
neemt daarom paarden en runderen. Men begint nu met zoo'n 
paard een kleine hoeveelheid kunstmatig gekweekte smetstof 
in te spuiten van een ziekte, waartegen men een serum wil 
bereiden. Hieraoor vormen zich in het bloed van het paard 
^tegenstoffen" tegen de ingebracht te smetstof. Hiermede wordt 
geregelde tijden doorgegaan, met een steeds klimmende 
hoeveelheid smetstof, zoodat het serum van zoo'n paard tenslotte 
een enorme hoeveelheid tegenstoffen gaat bevatten en daar- 
