— 168 — 
Dat Dr. Jacob tot de slotsom gekomen is, dat het beste 
zal zijn, in verschillende streken proeven met 5 of méér 
'parallel veldjes aan te leggen, zal waarschijnlijk slaan op het 
nemen van zulke proeven op afgehuurd terrein, maar het 
Kalisyndikaat hecht in werkelijkheid veel meer gewicht aan 
proeven „aüf eigener Schelle'' en zou zónder meer het proeven 
nemen door het Landbouwbureau op afgehuurd terrein als 
onpraktisch verwerpen. 
Ik acht het nemen van proeven met 5 of meer parallel- 
veldjes (zouden het misschien ook 88 of 115 perceelen in het 
geheel moeten worden?) op de niet afgehuurde eigen gronden 
der inlanders uiterst onpraktisch en geloof, dat ieder, die 
eenigszins den inlandschen landbouw van nabij kent, het wel 
daarin met 'mij eens zal zijn. 
Op pag- 264 schrijft de Heer de Jong zelf naar aanleiding 
van de proeven in Kameroen en Togo: „Hierin vindt men op 
„bldz. 85 opgegeven, op welke wijze bemestings-en demonstratie- 
„proeven bij JInlanders genomen worden. Bij deze proeven 
„gebruikt men geen parallelveldjes en vergelijkt alleen 
,/onbemest t. o. v. een volle bemesting" en had dus ook de Heel- 
de Jong aan\ mijn adres geen verwijt mogen lanceeren. 
Onjuist is dus ook de volgen de bewering : ^ Het is eigenlijk 
„onbegrijpelijk, dat, waar men voor de Duitsche koloniën reeds 
jjin 1911 de noodzakelijkheid heeft ingezien om minstens twee, 
j,maar voor de proeven van de proefstations vier parallel- 
„veldjes te gebruiken, men hier op Java maar steeds geen 
^jWyziging in het opzetiten der proeven heeft aangebracht". 
Dit geldt noch voor den landbouw op Europeesche onder- 
nemingen, fnoch sedert begin 1914 voor die bij de inlanders, 
terwijl voor de laatste het verwijt op zich zelf reeds onge- 
grond zou zijn, wanneer men denkt aan Togo en Kameroen. 
Maar gaan wij verder na, wat van de beweringen van den 
Heer de Jong juist blijkt. „Merkwaardigis het ook, dat men 
„Zuid- West- Afrika reeds van meet af uit het werkplan heeft 
„gehouden, zelfs geen enkele proef genomen heeft, omdait 
^de grond daar als zeer rijk aan kali bekend staat, terwijl 
»men hier op Java tegen de resultaten ym bijna alle goede 
«opgezette] proeven, ^ w^^ aantal [zeker eenige honderdefi 
