— 470 — 
Teekenend was het, dat de Heer W. van Hartingsveldt, 
controleur van Manding op Madoera mij voor kort mededeelde, 
dat de bevolking daar heel bang is voor kunstmestgebruik 
bij tabak, aangezien de tabak niet lang genoeg goed bleef, maar 
het bleek hem, dat dit te wijten was aan het gebruik van enkel 
zwavelzure ammonia; kennis omtrent den gunstigen invloed 
van kali op de qualiteit en op het tegengaan van ziekten 
en plagen bleek in zeer geringe mate bij hot Landbouwde- 
partement te bestaan. 
Tegen het gebruik van kali is van het begin af oppositie 
geweest, ofschoon niet alleen bij het Landbouwdepartement; 
O. a. heeft de landbouwadviseur Tromp te Wonosobo, die altijd 
tegenwerkte, ronduit gezegd, dat hij onder geen omstandig- 
heden volledige bemestingsproeven zou aanzetten, maar Dr. 
de Jong zelf heeft zich van het b>gin af aan zoMer hehoov\[]kQ 
eigen proefnemingen gekant tegen rationeele, volgens Euro- 
peesche begrippen op juisten. theoretischen en praktischen 
grondslag staande proeven o. a. bij cacao en koffie, wa.arvoor 
eerst enkele phosphorzuurbemesting werd aanbevolen en later 
proeven met stikslof en phosphorzuur. Waar zijn toch die 
honderden goed opgezette proeven, waarvan de Heer de Jong 
gewaagt, als hij niet die van het Landbouwbureau van het 
Kalisyndikaat bedoelt? 
In Mededeeling I vind ik 6 proeven vermeld, in II 4, in III 
10, in IV 1, V mankeert, in VI 37 en in VII 11, wat dus 
allesbehalve een totaal kan geven van honderden goed opge- 
zette proeven. 
Goed opgezet zou alleen kunnen zijn (het blijft dan nog 
altijd de vraag, of zij het werkelijk zijn) die, waarbij een vol- 
ledig bemest proefvak (bij vlinderbloemigen met phosphorzuur 
en kali) aanwezig is, terwijl die zonder kalitoevoeging a priori 
als foutief moeten gebrandmerkt worden. 
Het aantal proeven, waaruit de kaliwerking is vast te stellen, 
is al uiterst gering, zoo uit mededeeling I slechts de proef 
op pag. 23 bij cassave, die nog niet eens goed werd uitgevoerd, 
op pag. 27 bij katjang en op pag. 36 bij Soja hispida, uit II 
geen enkele, uit III op pag. 5 bij cassave, op pag, 16 bij katjang 
waspada, op pag. 29 bij Batatis edulis, op pag. 22 bij Soja 
