~ 474 ^ 
De Inlander, die zijn eigen grond kent, zal toch heusch wel 
kennen bepalen, wat voor werking door den kunstmest ver- 
kregen is, vooral wanneer de grenzen der perceelen scherp 
afgebakend zijn, en wat door grondverschillen, die niet zóó groot 
kunnen zijn, behalve dan in den proeftuin in Buitenzorg, die 
waarschijnlijk direct bij het omwerken verknoeid is en nooit als 
proeftuin had mogen gebruikt worden en waarvoor men verder 
nooit stilzwijgend had mogen aannemen, dat de meststoffen 
na 1 oogst uitgewerkt zijn. Ik voor mij acht het nemen van 
controleperceelen op Inlandsche erven onpraktisch en heb het 
alleen gedaan om Buitenzorg gunstig te stemmen. Het nemen 
van 3-perceelige proeven N.P.K.—N.P,— O. is voor Inlanders 
al gecompliceerd genoeg. 
Maar op de groote ondernemingen kreeg het Landbouwbu- 
reau ook schitterende resultaten èn met kunstmest in het 
algemeen èn met kali, vooral in den allerlaatsten tijd, zoo 
bij thee (Soekamadjoe), bij koffie (Ngrowo Seneng), bij tabak 
(Kedawoeng bij Tanggeran, Siendangsari bij Tjipatat, waarbij 
de kaliwerking bij klappers duidelijk was gedemonstreerd en 
Progo bij Moentilan), en bij kina (op Bedakah bij Wonosobo). 
Men moet de administrateurs van deze ondernemingen maar 
eens over kali hoeren spreken, maar een kunst hoeft het 
niet te zijn om geen resultaten te krijgen, vooral niet in den 
proeftuin te Buitenzorg. 
Verder leze men daarover maar mijne brochure. 
Dat is toch heel wat anders dan de proeven, door het Land- 
bouwdepartement, met zijn groeten staf van ambtenaren 
genomen, waar op grond van zegge en schrijve de re- 
sultaten van 11 proeven, die goed kunnen zijn, het Kali syn- 
dikaat verweten wordt, dat het maar voortgaat, een afge- 
zetgebied voor de kalizouten te zoeken. 
Maar laten wij de critiek verder weer regel voor regel 
voortzetten. 
„Of zou men werkelijk in Duitschland gelooven, hetgeen in 
,,het eerste Heft op blz. 8 staat: Aber darüber darf man sich 
j^nicht im unklaren sein, dass von der chemischen Boden- 
^analyse mehr als vage Fingerzeige selbst im günstigsten 
, Falie nicht zu erwarten sind, ja dass auch diese Finger- 
