— 562 — 
digen op Java ons kunnen vereenigen, omdat daardoor de 
planters op den verkeerden weg worden gebracht en de op- 
lossing van het bemestingsvraagstuk voor Java vertraagd 
wordt. Zoolang dan ook hierin geen verandering komt, de 
proeven niet op juiste wijze genomen worden, is samenwer- 
king met de Proefstations en het Departement van Landbouw 
volkomen uitgesloten. 
Overtuigd ben ik, dat de Directie van Dr. W. het belang 
van samenwerking met het Landbouwdepartement en de 
Proefstations inziet ; daarvoor is het Kalisyndicaat een han- 
delslichaam, dat zijn eigen belang zeer goed begrijpt; maar 
Dr. W. zelf heeft het nooit ingezien en heeft ook op andere 
wijzen dan door het nemen van slechte proeven samenwer- 
king onmogelijk gemaakt. 
Dat er van meet af in het geheel geen oppositie tegen het 
gebruik van kalimeststoffen is geweest (blz. 470), niet van 
het Departement en ook niet van de Proefstations, kan blijken 
uit het groote aantal proeven, dat met kali in de laatste 
jaren genomen werd. 
Van het Departement zijn er reeds 23 gepubliceerd, terwijl 
de resultaten van 19 volledige bemestingsproeven, op ver- 
schillende plaatsen op Java verricht, zijn binnengekomen. 
Maar dit zijn lang niet de eenige goed opgezette kaliproeven, 
die werden genomen, zooals Dr. W. het doet voorkomen. In 
Cheribon toch werden er door Dr. Ledeboer 4 in 1912 genomen, 
Schuit in Djogja nam er 25 in 1913, vAiq Deventer en Houtman 
10 in 1911, Houtman 11 in Banjoewangi in 1913, Dr. de Vries 
(Klaten) 18 in 1910--11, en 10 in 191 1—12, Dr. Ultée (Djem- 
ber) 5 in 1912-13. 
Het aantal medegedeelde proeven van de laatste jaren 
bedraagt dus reeds 101 en er zijn er ook nog van vroeger jaren. 
Laten we nu eens zien, tot welke conclusies de verschillende 
proefnemers kwamen. 
Dr. Ledeboer schrijft op blz. 1506 (Archief 1912): „dat daar, 
waar deze grond (Rantja Minjak) een hoog gehalte aan kali 
bezit, niettegenstaande deze kali moeilijk assimileerbaar is, 
een bemesting met kaliumchloride geen uitwerking had, maar 
dat, op een grond met een laag gehalte aan kali, indien de 
