— 569 — 
Telt men de laagste waarden, bij de raais-proeven op de 
parellelveldjes verkregen, op, dan vindt men 106.47 KGr. en 
voor de hoogste 141.15 KGr. Bij de cassaveproef zijn deze 
waarden 254.5 KGr. en 364.5 KGr. Bij de katjang- waspada-proef 
vindt men 4403 gr. en 10040 gr. terwijl de sojaproef als som- 
men der uitersten geeft 450 en 1820 gr. 
Voor deze laatste 2 proeven zijn de uitersten zeer ver van 
elkander verwijderd, hetgeen echter zeker voor een grootdeel 
moet toegeschreven worden aan het gebrek aan knolletjes- 
bacteriën, daar het de eerste maal was, dat deze planten na 
meer dan 10 jaren hier weder geplant werden. 
De grondverschillen komen dus te voorschijn uit de mais- 
proeven en de cassaveproef. 
Berekent men de verhouding van de gegeven getallen, dan 
vindt men 100: 132 en 100: 143, gemiddeld 100: 137. 
Berekenen we nu op dezelfde wijze de sommen van de uiter- 
sten voor de beide proeven, door Dr, W. onder leiding van 
KoBus genomen (zie blz. 558), dan vindt men bij de eerste proef 
als verhouding van de sommen der uitersten 100: 141 en 
bij de tweede proef 100: 123, gemiddeld 100: 132. 
Men ziet dus, dat het verschil niet van beteekenis is en 
de proeftuin met zijn grondverschillen in het geheel geen 
uitzondering is, maar veeleer regel. 
Juist deze resultaten van den proeftuin hadden Dr. W. de 
overtuiging moeten schenken, dat zijn proeven zonder, en 
met te weinig parallelveldjes op zich zelf geen waarde hebben. 
Verder moge als voorbeeld van de oppervlakkige wijze, 
waarop Dr. W. advies geeft, nog besproken worden, hetgeen 
hij op blz. 470 van Madoera meldt. De bevolking daar ge- 
bruikt sinds jaren voor haar tabak zeer belangrijke hoeveelhe- 
den zwavelzure ammonia, die grootendeels, zoo niet geheel, 
door diefstal van de suikerfabrieken van Java verkregen 
worden. 
Nu schijnt men dit jaar bemerkt te hebben, dat de tabak 
niet lang kon bewaard worden en dit wordt op rekening van 
de bemesting geschreven. Het bewijs hiervoor is in het ge- 
heel niet geleverd. De controleur, onbekend met het be- 
staan van een Departement van Landbouw, gaat zijn licht 
