— 581 — 
organische stof, die soms door hevige regens totaal verdwijnt, 
wanneer niet voor een goede draineering gezorgd werd. Twee 
gronden kunnen beide voldoende stikstof, phosphorzuur en kali be- 
zitten, maar door een gemis aan organische stof kan de eene in 
vruchtbaarheid ver achter staan bij den anderen. Zoo kan ook een 
grond na jaren cultuur veel minder produkt geven, terwijl men 
bij chemische analyse vindt, dat de hoeveelheden der bovenge- 
noemde stoffen slechts weinig achteruitgegaan zijn ; men constateert 
dan echter meestal een sterke vermindering der organische stof. 
De organische stof in den bodem is van dierlijke en plantaardige 
afkomst; deze laatste vormt wel het belangrijkste deel. In een 
goed bewerkten grond wordt de organische stof snel ontleed door 
bacteriën en gaat over in een donkerbruine stof, een ingewikkeld 
mengsel, bevattende verbindingen van waterstof, zuurstof, stikstof, 
phosphorus, zwavel, enz. Sommige bestanddeelen zijn oplosbaar, 
andere onoplosbaar in grondwater. Van groot belang zijn de in 
den grond aanwezige fungi en bacteriën, die de waarde bepalen 
der ontstane ontledingsproducten. De donkerbruine stof, de humus, 
is van groote beteekenis voor de vruchtbaarheid van den bodem. 
In sommige gevallen worden er zuren gevormd bij de ontleding 
der organische stof tot humus, wat nadeelig is ; ook kan de vorming 
van oplosbare bestanddeelen te vlug plaats hebben, waardoor 
men deze verliest. Bij slechte draineering van den bodem kunnen 
naast de humusvorming zure bestanddeelen ontstaan. 
Bij de ontleding der organische stof in den bodem is misschien 
een der voornaamste factoren de verandering der physische omstan- 
digheden van den grond en deze verandering zal hoofdzakelijk 
teweeggebracht worden door de humus. Bij de ontleding van 
humus en van organische stof in het algemeen ontstaan gassen, o. a. 
koolzuur, en deze trachten de gronddeeltjes van elkaar te scheiden, 
waardoor een betere doorluchting en vrijere beweging van het 
water ontstaan. De eventueel zich vormende zuren doen klei en 
fijn slib samenpakken tot grovere deeltjes. Humus en organische 
stof houden veel water terug, zoodat zelfs bij droog weer een hu- 
musrijke bodem meer water bevat dan een humusarme. Dit is in 
regenarme streken van bijzonder veel belang. 
Humus en de daaruit zich vormende zuren beletten het vormen 
van harde lagen in den grond. 
Bij het gebruik van meststoffen moet men letten op den physischen 
toestand van den grond en op het humusgehalte. Zoo geven su- 
perphosphaat en guano goede resultaten op humusarme gronden, 
