— 582 - 
terwijl beenderenmeel en fijn gepoederde minerale phosphaten met 
goed gevolg kunnen worden toegepast op humusrijke gronden. 
Het in het water van den grond opgeloste koolzuur speelt hierbij 
een groote rol. Zonder de aanwezigheid van humus geschiedt 
de vorming van nitraten uit andere stikstofhoudende stoffen slechts 
langzaam of niet, en de resultaten met boengkil enz. zijn gering 
of nihil. Men zou dan alleen oplosbare meststoffen moeten gebrui- 
ken, wat weer in streken met veel regen niet goed mogelijk is. 
Langen tijd was er in Noord-Oost-Indië een tegenzin tegen het 
gebruik van chemische meststoffen, en niet zonder reden. Door 
jarenlange praktijk zijn de planters er toe gekomen, liever meer te 
betalen voor boengkil en dergelijke meststoffen, die ook organische 
bestanddeelen bevatten, dan minder voor zuiver chemische, anorgani- 
sche meststoffen. Het was nl. opgevallen, dat dikwijls gronden met 
weinig humus achteruitgingen door een bemesting met de laatstge- 
noemde stoffen, want humus kwam er niet bij en door de voort- 
durende cultuur verdween het weinige, dat er nog was. Voegt men 
echter organische stoffen toe, dan vervangen deze zeer goed de 
verbruikte humus. Wil men dus anorgansiche meststoffen gebruiken 
bij humusarme gronden, dan moet men ook organische stoffen toevoe- 
gen; dan krijgt men een nuttig effekt en men kan gedurende verschei- 
dene jaren voortgaan met het toevoegen van anorganische stoffen. 
In tropische en subtropische streken wordt de humus zeer vlug 
ontleed door den sterken regenval en de hitte. Men zal dus veel 
meer organische stof moeten toevoegen dan in gematigde klimaten. 
Als het mogelijk is, kan het zeer voordeelig zijn, de bovenste 
laag uit ravijnen, waarin afgevallen blad en goede aarde is samen- 
gespoeld, te verzamelen en in de theetuinen te brengen. Soms is echter 
deze laag eenigszins zuur, en dan doet men goed, kalk toetevoegen. 
Ook de bovenste laag uit bosschem kan zeer geschikt zijn. Men 
mag echter niet te veel waarde hechten aan deze organische stoffen. 
In vele tuinen kan men de bovenbedoelde middelen niet toepassen 
en dan is het goed, afgevallen blad van de theestruiken en scha- 
duwboomen te begraven. (Ondergraven is het door planters gebruik- 
te woord). Op Ceylon is dit de eenige manier, waarop men orga- 
nische stof in den bodem brengt. Ook tusschenplanten en later 
begraven van veel loof gevende planten is uitstekend. Soms echter 
is men hier tegen, omdat het te veel werkkrachten vereischt, die 
men niet missen kan. 
Schrijver komt nog eens terug op het zuur worden van den grond 
door ontleding der organische stoffen. 
