— 629 — 
schaal, dat alleen de staat de kosten er van kan dragen. 
Hetzelfde is wel het geval voor de rubberplanten. Wordt er 
echter een productievermeerdering gekregen van 10 pCt, dan 
zullen al spoedig de gemaakte groote kosten vergoed worden- 
Prof. HiNRiOHSEN begint zijn voordracht met er op te wij- 
zen, dat het volkomen begrijpelijk is, dat zooveel mannen van 
wetenschap en techniek zich bezighouden met het zoeken naar 
de bereiding van synthetische rubber, en wel liefst in hetgroot. 
Veel kan spreker er niet over meedeelen, daar maar weinig 
gepubliceerd wordt van wat in de laboratoria wordt gewerkt. 
Harries 1) stelde in 1905 de formule vast van natuurlijke 
caoutchouc, C-^q B^q, als zijnde 1 —5— dimethylcycloöctadieen. 
Men dacht toen dadelijk aan de synthese van dit lichaam. 
Ook had men enkele andere gegevens, zooals het ontstaan 
van isopreen C5 Hg bij de droge destillatie van caoutchouc 
(BoucHARDAT 2). Dit isopreeu was reeds door Williams ont- 
dekt; het kan door polymerisatie in tegenwoordigheid van 
verdund zoutzuur een op caoutchouc gelijkende stof vormen. 
Tilden vond, dat men isopreen uit terpentijnolie kon maken 
door deze door gloeiende buizen te leiden, en dat dit isopreen 
door nitrosylchloride in caoutchouc overgaat. Daar nu deze 
proeven later niet meer gelukten, dacht men, dat Bouchardat 
en Tilden zich vergist hadden. 
Door de hooge prijzen van de rubber en het wetenschap- 
pelijk onderzoek van Harries werd de aandacht van de in- 
dustrie op de bereiding van synthetische rubber gevestigd, 
In 1909 gelukte het aan twee chemici van de Elberfelder 
Farbenfabriken Bayer & Co, Hofmann en Coutelle isopreen 
in caoutchouc om te zetten door verwarmen in toegesmolten 
buizen. HaRRiEs onderzocht een monster van deze rubber en 
toonde aan, dat het werkelijk rubber was. Hij trachtte het 
product eveneens te bereiden, terwijl het procédé der boven- 
genoemde chemici nog niet bekend was en het gelukte hem 
ook door isopreen met ijsazijn in toegesmolten buizen te ver- 
1) Ber. d. Deutschen chem. Ges. 37, 2708 ; S8, 1905. 
^ Compt. Rend. 80, 1446 ; 89, 1117. 
^) Proc. Roy. Soc. London 10, 516. 
V Chem. News. 46, 120. 
5) VerschiUende patenten. 
