\ 
— 676 — 
Een tabel geeft de dividenden van 50 rubbermaatschappijen over 
de jaren 1909 — 1912, waaruit blijkt, hoe die 50 maatschappijen 
in totaal hadden: 
In 1910 1911 1912 
Kapitaal £ 4.000.000 £ 4.100.000 £ 4.200.000 
Gemiddeld dividend 50% 49^% 50% 
Daartegenover stelt de schrijver de winsten, behaald bij 
de theecultuur in Ceylon, de tabakscultuur in Deli en de 
suikercultuur op Java. Wat de laatste en meest winstgevende 
kuituur betreft, komt hij voor de voornaamste kultuurbanken 
tot de volgende resultaten: 
In 1908 1909 1910 1911 
Buchwert ƒ28.500.000 ƒ25.500.000 ƒ 26.500.000 / 28.000.000 
Rendite 3817, 37^7, 47i% 
De schrijver concludeert dan ook : „Weder die Gesamt-noch 
die Einzel-Rentabilitat producierender Kautschukgesellschaften 
in der Periode 1909—1912 ist von irgend einer anderen tro- 
pischen Kultur erreicht worden''. Hij laat er echter onmid- 
dellijk op volgen: „Leider hat die Höhe der Gewinne vermocht 
selbst ruhige Köpfe darüber hinwegzutauschen, dass siezum 
grosseren Teil Konjunkturgewinne darstellten, und sis hat 
neben einer übertriebenen Kurssteigerung der Aktien zu einem 
Gründungsfieber geführt, wodurch die auf gesunden Grund- 
lagen beruhende Kautschukkultur diskreditiert und der Stoff 
zu einer künftigen Krisis angesammelt wurde". 
De artikelen Vervooeen-Ottolander over de economische 
voorwaarden, waaronder de rubbercultuur op Java gedreven 
wordt, zijn ook opgenomen in de uitvoerige afzonderlijke pu- 
blicatie met dezen titel, welke hieronder nader besproken wordt. 
Een zeer belangrijke bijdrage, vooral voor de Ja va-planters, 
vormt het artikel Ris-Vriens over de rubberculfeuur op de 
Oostkust van Sumatra. 
Na een beknopte beschrijving van kuituur en oogst, waaro- 
ver boven bij de bespreking van hoofdstuk III reeds het een 
en ander gezegd werd, worden zeer gedetailleerde gegevens 
medegedeeld over de bedrijfskosten op Sumatra's Oostkust. 
Slechts enkele cijfers stippen we hier aan : de totaal uitgaven 
(alles inbegrepen) voor het in productie brengen van 1 acre 
