— 682 — 
„Met dergelijke menschenoffers is in Europa bijna niets 
^te vergelijken; alleen in oorlogstijd worden cijfers bereikt, 
„die eenigszins daartoe naderen. Want ook dan plegen de 
„genoemde darmziekten op te treden, en de verliezen, door 
„den vijand toegebracht, nog te verergeren. Zoo steeg in 
„den oorlog van 70/71 de mortaliteit aan typhus onder de 
„duitsche soldaten tot op 68 per 10000. Negenduizend man, 
„een vijfde van het geheele verlies aan menschenlevens 
„gedurende den veldtocht, kwam ten laste van die eene 
„ziekte, In andere oorlogen heeft het getal offers aan deze 
„ziekten samen soms het twee- en drievoudige van dat der 
„gesneuvelden bereikt. Men denke aan den jongsten Bal- 
„kanoorlog. Naar zulke bloedige oorlogen moet men zoeken, 
„om een sterfte te vinden, welke aan die op sommige on- 
„dernemiogen, helaas niet weinige, evenredig is''. 
De bundel opstellen, door de doktoren Grijns en Kiewiet 
DE Jonge onder den titel „Plantage-Hygiene" uitgegeven, wil 
een hulpmiddel zijn bij het verbeteren van deze toestanden. 
Met de samenstellers mogen wij „hopen en vertrouwen, dat 
deze bundel de belangstelling zal ondervinden, die hij zeker 
in hooge m.ate verdient". 
Dit boek is geen directe uitgave van het Rabbercongres; 
wel werd het naar aanleiding van het Congres samengesteld 
en met steun van het Congres uitgegeven. 
Het is een boek, dat op geen onderneming mag ontbreken, 
onverschillig, welke kuituur er gedreven wordt. Vooral jonge 
ondernemingen— en vele rubberondernemingen zijn dat— kun- 
nen zeer veel ziekte, sterfgevallen en geldverlies voorkomen,^ 
als de raadgevingen, welke in dezen bundel artikelen zijn 
neergelegd, in praktijk worden gebracht. 
Het is een bij uitstek praktisch boek. Uit de namen der 
redacteuren, Dr. Grijns en Dr. Kiewiet en Jonge, volgt reeds,, 
dat het aan de hoogste wetenschappelijke eischen voldoet en 
dat de nieuwste resultaten der tropenhygiëne er in verwerkt 
zijn. De schrijvers van de onderscheidene artikelen toonen 
daarnaast, hoe zij hunne veeljarige ervaring voor anderen 
nuttig weten te maken en maken het U telkens met decij- 
