— 714 — 
is van geen belang, omdat het uiterst zelden voorkomt, dat 
een groeoeluislarve op lichaana en poten van de gramang 
terecht komt en ook omdat de gramang van uit zijn nest 
geen verre tochten maakt, doch in de onmiddellike nabijheid 
daarvan zijn voedsel zoekt. 
Flagiolepis is een roofmier, hetgeen gemakkelik aan te tonen 
is, indien men een rups, of ook andere insekten op een door 
hem bezochte kofïietak deponeert. Het insekt wordt spoedig 
van alle kanten door gramangs aangevallen en naar het nest 
versleept. Nu zou men kun-nen vermoeden, dat Flagiolepis 
schadelik kan zijn, doordat ze de dierlike vijanden van de 
groene luis aanvalt. Ook dit is allerminst het geval. Alle 
vijanden van de groene luis (o. a. het bruine en blauwe 
lieve-heers-beetje, een klein sluipwespje en een vlinderrupsje) 
worden door de gramang wel eens geplaagd, doch niet aan- 
gevallen. Nuttig is de gramang, omdat hij een belangrijke 
rol speelt in de verspreiding van de v^itte luizenschimmel 
Gephalosporium lecanü. Met zijn sprieten en poten brengt 
hij de conidiën van die schimmel van de eene luis op de 
andere over. 
Het is bekend, dat mieren dikwils een of ander bijtend 
vocht (bijna altijd mierenzuur) uit hun achterlijf afzonderen, 
bijwijze van verweermiddel als ze verontrust worden. Ook 
Flagiolepis is in staat een om bijtend vocht te secerneren, dat 
op de gevoelige huid van sommige mensen soms een soort 
van eczeem tengevolge heeft. Een schadelike inwerking 
van het mierengif of door andere oorzaken van de gramang, 
heb ik nooit bij de koffieplant kunnen waarnemen. 
Ik wil niet van dit onderwerp afstappen, zonder op het 
feit de aandacht te vestigen, dat Roepke de gramang wel 
schadelik acht en meent, dat de mieren voor de vermeer- 
dering van éd luizen zorgen. Nergens echter blijkt, op welke 
feiten die uitspraak berust. Op grond mijner onderzoekingen 
moet ik echter de gramang voor onschadelik verklaren. 
Oecophylla smaragdina. 
Ook deze mierensoort is in koffietuinen zeer algemeen. 
Om haar pijnlike beet is ze door het werkvolk, vooral in de 
pluktijd, zeer gevreesd. 
