— 742 — 
Opmerkelijk is het, dat de rapporten over dierlijke vergiften 
Mjna uitsluitend van de eilanden buiten Java komen. De 
residentie Madioen heeft er een stuk of 8 opgeleverd, Ma- 
doera, Bagelen, Semarang en Cheribon elk 1, ziedaar de ge- 
heele oogst van Java en Madoera. Van de Buitenbezittingen 
zijn dierlijke vergiften vermeld : uit Ambon 5, Borneo 2, Bangka 
2, Timoer 6, maar vooral uit Ternate en Menado; ieder 11. 
Het valt in het oog, dat onder de van Java vermelde dier- 
lijke vergiften slechts 2 van visschen afkomstige, voorkomen, 
terwijl van de 3 voor Madoera gerapporteerde er 2 van zee- 
dieren zijn en van de ± 36 dierlijke nummers van de overige 
genoemde eilanden er 22 op zeedieren betrekking hebben. Men 
zou ter verklaring van dit verschijnsel kunnen opmerken, dat, 
naarmate de eilanden kleiner zijn, of onder hun bevolking die 
der kusten een grooter percentage inneemt of zich meer met 
vischvangst bezig houdt, de bekendheid met of het geloof 
aan giftige eigenschappen van zeedieren van zelf meer op 
den voorgrond komt. 
Vreemder schijnt het feit, dat van de zoölogische nummers 
voor Java er 8 uit de residentie Madioen werden ingezonden. 
Moet men hieruit nu het besluit trekken, dat giftige eigen- 
schappen onder de Madioensche fauna veel algemeener zija 
dan onder de dieren van overig Java? Natuurlyk niet. Of is 
de bevolking van Madioen zooveel uitgeslapener dan die van 
elders in het bereiden van vergiften uit organen van dieren. 
Denkelijk ook niet. 
Men heeft te bedenken, dat de ,,Vergiftrapporten" niet ge- 
baseerd zijn op stelselmatig, diepgaand onderzoek van bevoeg- 
den en dan ook geenszins de pretentie hebben, een volledig 
overzicht te vormen, maar uit den aard der zaak eenvoudig 
datgene geven, wat van belangstellenden, in den regel leeken, 
bij navraag vernomen werd. Overal vindt men menschen, die 
den naam hebben, op de hoogte te zijn van hetgeen op het 
gebied van vergiften in de Indische samenleving verteld 
wordt. Door raadpleging van zulke deskundigen zijn de gege- 
vens voor het boekje bijeengebracht, het spreek dus van zelf, 
dat omvang en juistheid van de rapporten uit eenige streek 
afhankelijk zijn yan de mededeelaazmheid en de werkelijke. 
