— 764 — 
bouwen van nesten ontnomen is door het verwijderen van holle 
boomstammen en doordat de nesten voor het winnen van honig 
en was zijn uitgehaald, is het aantal bijen sterk verminderd. 
Het wordt daarom aan de koffieplanters aangeraden, de bijen 
op de ondernemingen zooveel mogelijk te beschermen en hun ge- 
legenheid tot het maken van nesten te geven. Ook moest er meer 
aandacht aan de bijenteelt geschonken worden, waarvoor de Apis 
indica wordt aanbevolen, die hier op Java eveneens voorkomt. 
Naar het referent voorkomt, verdient dit vraagstuk ook de belang- 
stelling van de Java-planters, vooral in streken, waar groote aan- 
eengeschakelde complexen voor de koffiecultuur zijn ontgonnen. 
Pollination of cojfee bij bees. (Planters Chronicle Vol IX, No, 
41, bldz, 611), a. 
EEN IDEAAL RUBBERETABLISSEMENT OM 500.000 LBS. 
RUBBER PER JAAR AF TE- WERKEN. 
Zooals bekend is, had het India Rubber Journal een prijs uitgeloofd 
voor het beste opstel over een ideaal rubberetablissement. Aan de in 
het volgende besproken verhandeling is die prijs toegekend. 
De ligging van de gebouwen moet zoo zijn, dat er veel water 
ter beschikking staat en dat een goede weg naar den hoofdweg 
gaat, zoodat het vervoer gemakkelijk is. 
Dekijzer is het beste materiaal voor het bouwen van de fabr:ek. 
Om te beleten, dat het in de gebouwen te warm wordt, kan men 
ze aan de buitenkant met een isoleerend mengsel beschilderen. Door 
het aanbrengen van een koekoek zorgt men voor een goede ventilatie. 
In het dak worden eenige bovenlichten aangebracht, zoodat het ge- 
bauw goed verlicht is. De vloeren worden overal uit cement ver- 
vaardigd. 
De afmetingen van het hoofdgebouw zijn 90' X75\ Langs de 
geheele lengte van den smallen kant loopt aan een zijde nog een 15' 
breede open galerij, die geheel van de fabriek is afgesloten. Hierin 
komen eventueel de gas-generatoren voor de machine te staan 
en de oven, die de warme lucht voor de droogkamers moet leveren. 
Aan den langen kant van het gebouw bevindt zich aan de eene 
zijde eveneens een open galerij van 60' lengte en 15' breedte. 
Deze doet dienst voor het ontvangen van den latex, om te belet- 
ten, dat de tappers in de fabriek komen, en verder wordt hierin de 
roller opgesteld, waarop de scrapes enz. afgewerkt moeten worden. 
In de nabijheid van deze roller worden cementen bakken met 
wanden van glastegels gebouwd, die respectievelijk voor de op- 
