7 8 HIPPOCRATES 
tereä de homine,qualiter vulneratus fuerit,& quomodo]gra;ciis codex habet, i 
c-3-ut K9U.T1« Tfo7roij.qua: nos vertimus quahter & quomodo: videntur aute idem 
libi velie vtraque verba,adeö,vt abunde fit alterum duntaxat adfcribere.illud 
tarnen non pra;termittemus,quod infra, vbi de ijs tra£tat,qua: ab ajgrotate re- 
quiruntur,duo prsecipue indicat,icT:um & telum, pro quorum vanetate varie 
ds la'ditur: pofliimus ergo alterum verbü ad telum referre, alterum ad ictum. 
Qtiod igitur ad Hippocratis fententiam attinet, non foliim fenfu inueftigari 
völuit mali modum,& quam operam requirat,fed ratione etia intelligi,ex ijs, 
qua; sger refpodet de telo atque id:u,vt infra demoftrabimus.Tradidit emm 
in libro de ofhcina medici,pre;ceptum illud,quod ad ommum morborum co- i o 
gnitionem fpeclat: nepe vt mtueamur fani, ne firmle fit,an diflimile ld, quod 
tracT;amus,atqiie vt hanc rem ex maximis,faallimis,& quibuicunque q^uomo- 
docunquecognitis colligamus . Primo itaque confiderari voluit indicia fra- 
«äura; fubiecta fenfui, qua; maxima funt & cognitu facillima,deinde ea, qux 
ep-er refpondet,qu£ minus efficacia funt & cognitu difricihora, & mente non 
fenfu comprehenduntur : huiufmodi funt, qux Galenus nx.r iäv.Paf i}i vocat, id 
eft,ex natura rei collefta atque indicata , quum alia fcnfibus exponantur , nec 
ratione indigeant. 
SEd,fi manifcftum non eft, violatü nec ne os fit,multo adliuc magis inter- 
rogandu eft nudato oiTe,qualiter vulneratus fuit,& quo modo, nam quod 10 
ad oflä pertinet,qua; collifa eile folcnt,& fifla,non tarnen apparere,ex ijs,quae 
» hotno refpondet, primo emti debemus ad cognofcendü,teneatur ne os aliquä 
■■ tali noxä,deinde rem citra fpecillum ratione Sc opera expiorare.fpecillo emm 
» non deprehenditur,vllam ne os talem fenferit noxam,violatumque fit, an in- 
■ uiolatum feructur:fedid mah,vbi os vel ltainciditur, vt teli veftigiu reuneat, 
vel ä fuo ftatu recedens defidit, aut vehementer rumpitur, qua; fiquis intuea- 
" tur,ipfis quoque oculis comprehendet. . 
Vbi os,quod nudatum eft,fenfu violatum percipitur,interrogari offenfum 
pra:cepit,vt ex lns,qua: refponderet, offenfa: modus & curatio mtelligeretur. 
At,quüm nudatum os inuiolatum confpicituiynulto magis requiredum cen- jo 
fet,qualiter homo percuflus fuent,& quomodo.quüm non folum mali modus 
& curatio,fed (quod difficilius eft) ipfum quoque malü inde intelligi debeat: 
hoc enim,fi minus fenfui exponatur,conijciendü eft, ex ijs, qua; homo refert 
de teil genere & grauitate i£tus,& ex ijs,qua; fuperuemüt: nam exempli gra- 
Elä,fub retufo telo, atque idlu graui, findi os aut colhdi credibile eft, Ii homo 
concidit,fi line fenfu quafi dormiens iacet,fi oculi obca;catur, a;que venfimi- 
le fit os la;fum efTe.Duo autem funt inter genera fractura;, qua; poffunt fenfui 
no apparere: quüm os finditur aut colliditur,quia,quum inciditur,fic,vt in eo 
teli veftigium relinquatur,aut,quum fractum defidit a naturah ftatu recedens 
(vt ipfe inqnit)ocuhs deprehenditur,eo cafu excepto,quum os ad futuramin- 40 
ciditur: vbi non fatis conftat,teli ne fedes an futura fit,quod cofpicitur, vt ipfe 
infra explanabit.Ergo,vbi nudatum os le/um non apparet,primo danda ope- 
ra eft ex ijs, qua; a:ger refpondet , vt intelligamus, num collifum,fiffumve os 
fit : dein ratione atque operä citra fpecillum rem exploremus. Caufam vero, 
quamobrem hic fpecilli vfum reijciat, ipfe euidenter oftendit. At,quo padto 
ratione exploranda res eft,poftquäm collefta eft,ex ijs,qux homo refpondet? 
nonne & hqc ad rationem pertinent,quüm fenfui non fubijciätur,fed ratioci- 
nantibus 
