DE UITVINDING DER SCHRIJFTELEGRAAF VAN SAMUEL MORSE. 71 
der 35 koperdraden in een puntig toeloopend gouddraadje, dat in een 
glazen bakje met aangezuurd water geplaatst was. Elk dier gouden 
punten v/erd aangeduid door een der 35 letterteekens, en door na te 
gaan, aan welke zich waterstofgas ontwikkelde, kon men weten, 
welke letter men op het andere station had willen overseinen. Het 
was heel aardig bedacht, maar, zooals gezegd, ingevoerd in de prac- 
tijk is deze methode nooit. 
Het duurde niet lang of Hans Christiaan Oersted (geb. 14 Aug. 
1777, gest. 9 Maart 1851) hoogleeraar in de natuurkunde aan de aca- 
demie te Kopenhagen, ontdekte een eigenschap van den galvanischen 
stroom, die spoedig bleek van het allergrootste belang te zijn, zoo- 
wel voor het aantoonen van zwakke stroomen als voor het meten van 
sterkere, en niet het minst voor het telegrafeeren met den electri- 
schen stroom. Het was de werking, die de stroom op een vrij bewe- 
gelijken magneet uitoefent. Deze wijst, zooals men weet uit den stand 
van het kompas, nagenoeg in de richting Noord-Zuid. Toen nu Oer- 
sted bij zijn academische lessen in 1820 toevallig een kompasnaald 
op zijn werktafel had staan, dichtbij een koperdraad die deel uit- 
maakte van de geleiding eener zuil van Volta, zag hij, op het oogen- 
blik dat de stroom daar doorging, de naald aan het schommelen ge- 
raken en na eenigen tijd in een anderen stand tot rust komen, ver- 
scheiden graden afwijkend van den gewonen stand der kompasnaald. 
Werd de stroom afgebroken, dan keerde de naald weer inhaarvroe- 
geren stand Noord-Zuid terug. Het w^as een werking op een afstand; 
zij greep plaats, zonder dat zich tusschen den koperdraad, waardoor 
de stroom ging en de magneetnaald, eenige andere stof bevond dan 
de lucht. 
Oersted was terstond zeer getroffen door dit verschijnsel en be- 
gon dadelijk het nader te onderzoeken. Het bleek hem, dat als de 
stroom boven over de naald heen geleid werd, in de richting van 
het Zuiden naar het Noorden, de noordpool der naald naar het Westen 
afweek, terwijl, als men den stroom in tegenovergestelde richting deed 
gaan, de afwijking der naald naar het Oosten plaats greep. Zoo ook 
veranderde de richting der afwijking, als men den draad, waardoor 
de stroom ging, onder in plaats van boven de magneetnaald plaatste. 
Hoe sterker de stroom was en hoe dichter de draad, waardoor hij 
ging, zich bij de magneetnaald bevond, hoe meer deze van haar oor- 
spronkelijken stand afweek, waarbij zij als uiterste grens naderde 
tot den stand loodrecht op den magnetischen meridiaan, dus ook lood- 
recht op den geleidraad. 
Deze onderzoekingen werden door Oersted uit Kopenhagen in een 
