PLANTLORE. 
25 
met het Oud-Hoogduitsche harwe, dat wrang beteekent, de bladen 
bevatten een bittere stof; omdat het een bijzonder lievelingsvoe.'sel 
van de schapen is, heet het in Friesland en Groningen wel schapengarve. 
Als tegenstellingen ontmoeten we de namen : goede Hendrik en 
booze Hendrik. Goede Hendrik is de Chenopodinm, bonus Henricus, 
die als groente gebruikt kan worden; daarentegen de booze Hendrik, 
de Mercurialis, het bingelkruid niet, daar hot zoo vergiftig is, dat zelfs het 
vee het laat staan, De naam : goede Hendrik komt, volgens Fransche 
schrijvers, daar van daan, dathun vorst Hendrik lY, ook voor zijn arme 
onderdanen zoo bezorgd was; deze plant doet de arme lui veel goed, 
daar zij overal in het ^vild groeit en de arme lui dus voor niets een 
gerecht hebben; het volk noemde de plant naar hem : goeden Hendrik- 
Tot slot de damesafdeeling; Het bekende verhaal van het Vrouwtje 
van Stavoren verklaart ons het ontstaan van de zandbank, het Vrouwe- 
zand bij Stavoren. Maar het verklaart nog meer: op dat vrouwezand 
groeit de zandhaver (Elymiis arenarias), in Friesland ijle weit of 
gelde rogge (gelde = zonder) genoemd. Tot straf voor het vrouwtje 
groeit er nu wel koren op het Vrouwezand, maar zonder korrel. Het 
jufïertje-in-het-groen (JVigella damascena) of in Z.-Vlaanderen : juf- 
fertje-! n-’t-haar, is een lichtblauw bloempje; de lange fijn geslipte 
blaadjes zitten vlak onder de bloem en vormen het haar. Een andere 
naam is Grietje in den struik. In Oostenrijk heeft men daarvan het 
volgende verhaaltje: Een rijke, gierige boer had een mooie dochter, 
Grietje genaamd; daar tegenover woonde een arme boer. Hans heette 
zijn zoon. Hans en Grietje beminden elkaar, m.aar Grietjes vader 
verbood allen omgang, toen zag Grietje zoo lang uit haar tuin naar 
Hans, dat ze in een bloem veranderde; ook Hans veranderde ineen 
plant, die Hannes aan den weg heet of varkensgras {Polygonum 
ai'iciUaré). Eindelijk nog de herfsttijloos {Colchiciim autumnale), die 
in Zeeland naakte juffei' heet, omdat de bloem zonder bladen komt. 
Herfsttijloos is afkomstig van herfsttijdloos, dus een bloem die in 
den herfst komt en aan geen tijd gebonden is. De bladen n.1. ver- 
schijnen eerst in het volgende voorjaar, als het vruchtbeginsel vruciit 
geworden is. Men meende nu echter, dat die vrucht in het voorjaar 
behoorde bij de bloem in hetzelfde najaar en gaf in de Streek (W.- 
Friesland) aan de plant den aai’digen naam: Kind voor den vader. 
Ten slotte dient er nog op gewezen te worden, hoe merkwaardig 
het is, dat vele der oude plantennamen zijn blijven bestaan in 
deelen van ons 'land, die soms ver uiteen liggen, waaruit volgt, dat 
zij wel door het geheele land gebruikt zullen zijn, maar in sommige 
deelen vergeten zijn of althans niet als algemeen bekend meer voortleven. 
