PLANTLORE. 
23 
Overijsel in gebruik, komt van het Middel-hoogduitsche biboz, van 
bozen stooten, omdat het stukgestooten werd als specerij. Door volks- 
etymologie is uit biboz bijvoet gemaakt en nu meent men, dat het kruid 
zoo heet, omdat het de moeheid verdrijft, als men een tukje ervan in 
den schoen, dus bij den voet, doet. Een andere naarn, in 0-Geldei‘land 
en Overijsel in gebruik, is St.-Janskruid, omdat het een bestanddeel 
was van de kransen, waardoor de menschen op St. Jan heengingen, 
om het geheele jaar door geen zieke oogen te krijgen en die ze op 
het hoofd zetten, om geen hoofdpijn te krijgen; als men het kruid 
op den avond voor St. Jan inzumelde, het afkookte en met het water 
behekste huisdieren waschte, verdween de betoovering. De steen- 
breek varen (Aspleninm Trichomanes) heet ook wel wederdood, van het 
Duitsche widertot ; men meende, dat het een lang leven verzekerde en 
vlocht het daarom in den bruidskrans. De heggerank [Bryonia dioica) 
heet in Vlaanderen schijtraap; de wortel bevat een sterk laxeerende stof 
en wordt, sinds de Middeleeuwen tot nu, door de boeren als purgeermiddel 
voor menschen en vee gebruikt. De plant heet ook wel duivelsknol ; 
door den verbazend grooten knol werd er iets duivelachtigs in gezien. 
De kruisbladwolfsmelk {Euphorbia Lathijvis) heet schijtkruid en kleine 
kakboon; de ronde, pilvormige zaden werken sterk laxeerend. Het 
rozenkransje {Antennaria dioica)^ ook wel kattenpootje, heet roerkruid, 
omdat het een middel was tegen roode loop (Ruhr). 
Het duizendguldenkruid (Erythraea Centaurcum) heet aar dga\, want 
de gal uit de aarde heette in de plant te trekken; het is een uit- 
stekend middel tegen koorts, van daar de naarn koortskruid, in de 
duinstreek in gebruik. Door zijn groote genezende kracht is het 
kruid wel duizend gulden waard, ja, vroeger moest iedere ruiter, die 
het plantje voorbij kwam, afstijgen, om het te plukken en de eerste 
dame, die hij tegenkwam, moest de bloem een kus geven. De naarn 
oogentroost (Euphrasia) spreekt voor zichzelf ; blinden lieten zich een 
drank maken uit de bladen, met wijn of bier, dokters maakten het tot poe- 
der en strooiden het in de oogen tegen staar. Het nagelkruid 
urbanum) heet Benedictuskruid ; het hielp zoo goed bij borstkwalen, 
slechte spijsvertering, dat men het benedictus noemde : door God 
gezegend. 
Bij alle indeelingen schijnt een vuilnisbak onmisbaar en zoo is 
het hier ook het geval. Waarom heet de peen wel vogelnest? Omdat 
het scherm zich, na den bloei, als een vogelnest samentrekt. Hoe 
komt men aan den naarn madeliefje? Eenvoudig, omdat made een 
oud woord voor weide is. En wat heeft de maanvaren (Ijotrychiiim) 
met de maan te maken? Het eenige blad van de plant heet met de 
maan grooter en kleiner te worden. Waarom heet duivenkervel 
