oo 
PLANTLORE. 
gochheil d.i. gekkenheil, ons guichelheii, samen. Het slangenkruid 
(Echium vidgare) doet door den langen uit de bloem stekenden stijl met 
de gespleten stempels aan een slangenkop denken ; was dus goed tegen 
slangenbeten en is eeuwen daartegen gebruikt. Het parelkruid {Litho- 
spermum) heet in 0-Gelderland en Overijsel steenzaad, de zoogenaamde 
zaadjes lijken op steenen, en waren dus een middel tegen niersteenen; men 
moest dan een drachme van de steenen in witten wijn doen. Van de knautia 
ot het schurftkruid vertoont de kelk, bij rijpheid, kleine schubbetjes 
en, omdat bij schurft schubbetjes op de huid ontstaan, was het een 
middel tegen schurft. De brandnetel steekt en hielp daarom' tegen 
steken in het lijf. Van het leverbloempje (Ilepatica triloba) hebben de 
bladen den vorm. van een lever, daarom was het kruid goed voor lever- 
kwalen. Van het longkruid (Pidmonaria ofücinalis) zijn de bladen 
eenigszins gevlekt, doen aan longen denken; ook wisselt de kleur van 
het bloempje van rood tot blauw, wat herinnerde aan de kleursveran- 
dering van het bloed in de longen. Dus hielp de plant tegen longtering. 
De bladen van den smeerwortel (Symphytum officinale) loopen een eind 
langs den stengel af, dus moest het kruid beenbreuken genezen. 
Nu komen we aan de geneeskrachtige kruiden, die niet van een 
signatura rerum voorzien zijn. Het is een lievelingsdenkbeeld in 
de plantlore, dat de mensch het gebruik der geneeskrachtige krui- 
den zou hebben afgezien van de dieren. Het valkruid (Arnica montana), 
een naam, die in het Graafschap Zutfen wordt gebruikt, heet soms wol- 
verlei, ook heilig wondkruid, omdat in de bladen en wortels een specerij- 
achtige stof zit, die reeds in de Middeleeuwen gebruikt werd om verwon- 
dingen te genezen. Tegenwoordig wordt arnicatinctuur nog gebruikt 
bij wonden. De naam valkruid komt daar van daan, dat onze voor- 
ouders, als ze erg gevallen waren, het kruid innamen, in bier gekookt. 
Dan behoort tot deze groep de stinkende gouwe om zijn Limburg- 
schen naam wrattenkruid ; want zij is, zoowel vroeger als nu. een 
uitstekend middel tegen wratten. Een andere naam is zwaluwenkruid ; 
de Ouden hadden reeds opgemerkt, dat de bloem groeide, als de 
zwaluwen kwamen, en verwelkte als zij vertrokken waren. Ook 
maakten de zwaluwen hun jongen, die blind geworden waren, weer 
ziende met het sap (volgens Aristoteles) ; vandaar de naam oogen- 
klaar, in Gelderland, Overijsel en Drente in gebruik. Doordat de 
zwaluwen de plant tot genezing voor de oogen gebruikten, werden 
de menschen er opmerkzaam op en wendden het gele sap als oog- 
water aan; de gele bloemen moesten versch geplukt, het sap uitge- 
perst worden en dan moest alles koken met goeden honig in een 
koperen pan tot stroop. 
Bijvoet (Artemisia vidgaris), een naam in Groningen, 0-Gelderland en 
