DE UITVINDING DER SCHRTJFTELEGRAAF VAN SAMUEL MORSE. 73 
wijken en dan voor elke letter dit één of meermalen te doen. Zoo 
beteekende één afwijking naar rechts de letter a, één naar links e, 
twee naar rechts ?, één naar rechts en daarna één naar links o, het 
omgekeerde, één afwijking naar links en daarna één naar rechts u, 
en twee afwijkingen naar links b. De overige medeklinkers en ook 
de cijfers werden door combinaties van drie of vier afwijkingen van 
de magneetnaald naar links of rechts aangeduid. Dit was een practisch 
stelsel, dat de beide geleerden voor hun gedachtenwisseling, bij hun 
veelvuldig samen werk en, zeer te stade kwam. 
In Petersburg had ter zelfder tijd Baron Schilling iets dergelijks 
beproefd, doch hij stierf in 1833, voor hij met zijn stelsel volkomen 
gereed was. In Engeland vatten Wheatstone en Cooke de zaak aan 
en wisten in 1837, met een dergelijk stelsel als dat van Gauss en 
Weber, een zóó goed resultaat te krijgen, vooral door de practische 
inrichting van seingever en seiiiontvanger, dat hun naaldtelegraaf 
veelvuldig in gebruik kwam. 
Spoedig kon daaraan, en verder aan alle andere inrichtingen voor 
electrische telegrafie, een belangrijke vereenvoudiging aangebracht 
'worden, en wel door weglating van den tweeden geleiddraad, dien 
men tot nu toe nog altijd tusschen de beide plaatsen had gespannen, 
welke men door de telegraaf wilde verbinden. Men meende lang, dat 
het niet anders kon, of de stroom moest circuleeren, zoodat de electrici- 
teit, die van de positieve pool der batterij uitging, ten slotte altijd 
tot de negatieve moest terugkeeren, waarom er steeds twee draden 
langs den weg moesten gespannen worden, voor het heen- en voor 
het teruggaan der electriciteit. Het was de Münchener hoogleeraar 
Karl August Steinheil (geb. 12 Oct. 1801, gest. 12 Sept. 1870) 
die bewees, dat dit onnoodig was. In 1838 beproefde hij op een 
eindje door hem aangelegde telegraaflijn, van Neurenberg naar Fürth, 
om voor den tweeden draad de rails der spoorlijn tusschen die twee 
plaatsen te gebruiken. Dit gelukte uitstekend, en zoo seinde hij met 
één over palen gespannen draad, of, zooals hij meende, met een stel 
van twee draden, waarvan de tweede gevormd werd door de aan 
elkaar geschakelde spoorstaven. Doch toen op een zekeren dag voor 
een herstelling aan den spoorweg de rails opgebroken waren, bleek 
tot zijn verbazing het telegrafeeren even goed te gaan. Daaruit leidde 
hij af, dat niet de rails, maar de aarde, waaraan zij goed geleidend 
door de dwarsliggers waren verbonden, als tweede geleiddraad had 
gewerkt. En zoo heeft Steinheil, en voortaan ieder, die later een 
telegraaf aanlegde, de helft van de kosten voor de verbinding der 
twee plaatsen kunnen besparen, door voor den tweeden draad als het 
