S() 
SOORTEN EN BASTAARDEN. 
uitstraalden, om zich echter in O. biennis weer te vereenigen. Nu 
groeit echter de laatste hier overal in het wild en men kon ge- 
makkelijk zien, wat de oorzaak van het verschijnsel was. Ik vernam 
later, dat het Lamarckiana-zaad hier als vogelvoeder was uitgestrooid 
en ik zag, dat dit toevallig gebeurd was op een groeiplaats van 
O. biennis. De verklaring lag dus voor de hand, dat al die over- 
gangen bastaarden waren. En als dat hier geldt, zal het ook wel 
van de groeiplaats bij St. Malo en van tal van andere gelden. Het 
kan niet anders, of beide soorten moeten dikwijls op dezelfde plaatsen 
groeien en dan bastaarden maken. 
Een mijner vrienden, die mij op de groeiplaats van St. Anne op- 
merkzaam gemaakt had, bezocht in dezen zomer die plaats. Hij be- 
vond dat op sommige velden de Lamarckiana's zuiver zijn, maar op 
andere met O. biennis te zamen voorkomen, en dat zij daar juist zulke 
bastaarden maken als op het zooeven genoemde veld bij Zandvoort. 
Wanneer men in bepaalde planten belangstelt, kan men echter 
niet met een vermoedelijke verklaring als de zoo even gegevene 
tevreden zijn. Ik heb daarom het zaad mede naar huis genomen 
en in den botanischen tuin te Amsterdam gezaaid. Het toonde, 
hoewel op kleinere schaal, hetzelfde verschijnsel der tallooze en ge- 
leidelijk in elkander overgaande tusschenvormen . 
Ondertusschen had ik reeds vroegei', door een groeiplaats bij Zand- 
voort, reden gehad om het voorkomen van bastaarden te vermoeden. 
Om dit te controleeren ben ik reeds in 1901 begonnen met de beide 
soorten te kruisen, zorgende dat ik beide nam van gi'oeiplaatsen, waar 
zij geheel zuiver en zonder eenige vermenging of schijnbaren terug- 
slag voorkomen. Deze proeven hebben tot de merkwaardige uitkomst 
geleid, dat er tusschen beide soorten minstens drie bastaarden be- 
staan. Ik heb deze drie in vrij groot aantal en gedurende twee 
generatiën, in één geval zelfs langer, gekweekt. Zij verbinden met 
hun drieën de beide ouders zoodanig, dat men gemakkelijk volledige 
]-eeksen van overgangen voor allerlei kenmerken kan samenstellen, 
als men voor elk der vijf vormen maar van de gewone verschillen 
in bloemgrootte, enz,, tusschen forsche en zwakke exemplaren, of tus- 
schen de bloemen van hoofd- en zijtakken gebruik maakt. 
Daarmede was het verschijnsel dat ik bij Zandvoort had waar- 
genomen, dat Boulenger bij St. Malo getrofïen had en dat ook 
in Engeland en elders voorkomt, voldoende opgehelderd. Men kon 
echter veilig nog een stap verder gaan. Want op die groeiplaatsen 
zullen de bastaarden ook onderling en met de ouders kruisen. Wat 
er door ontstaan zal, heb ik nog slechts in een paar gevallen in mijn 
