VERVALSCHING VAN VOEDINGSMIDDELEN IN NEDERLAND. 111 
te zijn. Er komt wel uitgetrokken en weer opgewerkte thee in den 
handel, maar uit een in dit jaar ingestelde enquête leid ik af, dat 
de bij de sorteering afvallende ))stelen« (bladstelen) voornamelijk 
dienen om door vermenging goedkoopere theesoorten te leveren. 
Hierdoor althans verklaar' ik dat in sommige »theesoorten(( tot voor 
Vg van het totaal gewicht aan deze waardelooze stelen is aangetroffen. 
Wat de koffie betreft, merk ik op, dat werkelijke ))kunstkoffieboo- 
nen(( wel in den handel zijn geweest (monsters daarvan zijn in mijn 
bezit), maar tegenwoordig verdwenen zijn. Het is ook niet noodig 
over dergelijke toch altijd vrij ruwe en moeilijk te bereiden surro- 
gaten te beschikken, als men veelal voldoende goedkooper en ge- 
schikter vervalschingsmateriaal bezit in de door zee- of zoet water 
of door brand beschadigde en daardoor geheel waardeloos geworden 
koffieboonen. 
Men weet gewoonlijk niet waar dergelijke waar belandt, al wordt 
het wel vermoed; maar van algemeene bekendheid kan toch wel het 
geval worden geacht van de groote lading koffie in de Theems ge- 
zonken, in Londen ongeschikt verklaard voor consumtie, maar hier 
ingevoerd, gebrand en gemalen onder andere koffie. Met hoe weinig 
omzichtigheid voor de algemeene gezondheid men hier te werk gaat 
kan blijken uit het feit, dat een in Antwerpen gezonken partij 
koffie, welke geladen was met koper-vitriool en daaraan een zeer 
merkbaar gehalte aan koperverbinding had te danken, ter »ver- 
werkingcc naar ons land is gezonden. Alleen aan de samenwerking 
van buiten- en binnenlandsche autoriteiten is het in dit laatste 
geval mogelijk geweest de koffie naar den afzender te retourneeren ; 
wat wellicht nog niet zegt dat zij daardoor buiten gebruik is ge- 
bleven. 
Uit den aard gaan ook de veel gebruikte koffiesurrogaten, als 
koffiesiroop, cichorei e.d. niet vrij uit. Betreffende het eerste artikel 
is door den Leidschen keuringsdienst eene opzettelijke, fabriekmatige 
vermenging met steenkolengruis (tot 20 pCt. van het gewicht) opge- 
spoord; verontreinigingen met zand of verkolingsproducten, zwavel- 
zuur en dergelijke heb ik veelvuldig waargenomen; zij zijn het ge- 
volg deels van slordige bereiding, deels van verkeerd begrepen »ver- 
beteringc( van het artikel. Van de cichorei-producten (pee-koffie, 
gezondheids-koffie, radix-koffie, Amsterdamsche koffie en hoe deze 
producten verder nog mogen heeten), bleek mij voor enkele jaren de 
vervalsching zóó menigvuldig, dat deze waarneming de aanleiding is 
geworden tot eene samenspreking met enkele fabrikanten, die weder 
op hare beurt geleid heeft tot het vormen van een fabrikantenbond. 
