11‘2 VERVALSCHING VAN VOED[NGSMIDDELEN IN NEDERLAND. 
die nu — althans in plaatsen waar toezicht wordt gehouden — voor 
de uitsluiting van de slechtste producten zorgt. Toch weet ik, dat er 
nog cichorei met 25 pCt. zand in den handel voorkomt. 
Voor enkele oogenblikken wil ik nog terugkeeren tot de eigenlijke 
voedingsmiddelen, om de aandacht te kunnen vestigen op eenige 
toestanden in den handel der spijsvetten. Het is gemakkelijker te 
zeggen, vrees ik, welke oliën niet zijn vervalscht, dan wel: maar 
zeer bedenkelijke afmetingen hebben de vervalschingen wel aange- 
nomen voor ))olijfolie« en voor ï)raapolie((, beide behoorende tot de 
meest gebruikte spijsoliën. Sesamolie, katoenolie, aardnotenolie worden 
met enkele loffelijke uitzonderingen niet als zoodanig maar in of als 
olijf- of raapolie in den handel gebracht; zelfs vindt men in raapolie 
de opdrogende oliën als lijnolie en maïsolie, ja zelfs minerale olie. 
Oliën van de laatste soort zijn geheel onverteerbaar en deze ver- 
menging heeft dan ook hier en daar aanleiding gegeven tot vergifti- 
ging; toch zijn dit in zooverre niet de schadelijkste vervalschingen, 
omdat zij verdwijnen, zooals zij zijn gekomen: onverwacht en snel; 
en niet voortwoekeren als een kanker in den eerlijken handel. 
Van de vaste spijsvetten is het — naast boter, waarvoor de ver- 
valsching om agrarische redenen meer algemeene bekendheid heeft 
verworven en dus hier buiten bespreking mag blijven, — vooral reuzel, 
welke aandacht verdient. Behalve de vermenging met allerlei vastere 
(rund- en schapenvet) 'of vloeibare natuurlijke vetten (katoenolie e.d.) 
en met allerlei persproducten (stearinen en olieachtige producten, 
afval van de een of andere vet-fabricage), giijpt hier een watertoe- 
voeging plaats, welke alleen door de aanwending van ))listige kunst- 
grepencc^), door speciale fabrieksbewerkingen of door toevoeging van 
waterbindende stoffen bewerkstelligd, bij beoordeeling naar het uiterlijk 
verborgen blijft, ofschoon zij tot 30 pCt. van het gewicht der ))reuzelc( 
kan uitmaken. Eene dergelijke watertoevoeging is voor natuur-, zoowel 
als voor kunstboter aangetroffen en heeft niet weinig er toe bijgedra- 
gen ook den handel in botersurrogaten grondig te bederven. 
Bekend zijn ten slotte de manipulatiën, waaraan de koemelk is 
blootgesteld vóór zij in consumtie komt. Zoowel te Rotterdam als te 
Leiden en in andere plaatsen, waar hieromtrent een meer uitgebreid 
onderzoek is ingesteld, is steeds een zeer aanzienlijk getal monsters 
ondeugdelijk gebleken: bij schatting is men niet ver van de waarheid 
als men , de helft van de melk als gedeeltelijk ontroomd of als 
verwaterd beschouwt. 
ï) Zie art. 329 strafwet. 
