ISO 
HET EXPERIMENT IN DIENST DER MORPHOLOGIE. 
gedrongen werden, tenminste in beperkte mate een evolutie te ver- 
dedigen. 
Uit een historisch oogpunt toch, meen ik, dat het verschijnen van 
Pater Wasmann’s boek in 1904: »Die moderne Biologie und die Ent- 
wickelungstheorieiK( van veel belang is. Al is ook uit zijn voordrach- 
ten en de daarop volgende discussie te Berlijn in Februari 1907, wel 
gebleken, hoe groot nog de kloof is tusschen de opvattingen van den 
Roomschen priester en de moderne Biologie, zooals hij het noemt, 
toch moet het reeds als een groote stap van toenadering beschouwd 
worden, dat het hoofdverschil nu liep over de vraag tot hoever een 
evolutie was te verdedigen, en niet meer het geheele evolutie-begrip 
werd verworpen. 
Pater Wasmann toch verklaart uitdrukkelijk de Evolutie slechts 
te erkennen in eng afgesloten groepen en wel meer bijzonder daar, 
waar hij door eigen waarneming en speciaalkennis tot die over- 
tuiging gevoerd werd, n.1. op het gebied der Myrmekologie, of de 
studie der mieren. Een verblijdend verschijnsel blijft het evenwel, 
dat een man in een aan de evolutieleer oorspronkelijk zoo zeer vij- 
andig milieu opgegroeid, in zijn speciaal gebied van onderzoek tot 
de overtuiging komt, dat daar ten minste een ontstaan van soorten 
uit elkaar, een evolutie dus, meer waarschijnlijk is, dan een bijzon- 
dere scheppingsdaad voor ieder dier soorten afzonderlijk. Voor hem 
is evenwel het aan hem bekende waarnemingsmateriaal onvoldoende 
om ook voor grootere groepen een gemeenschappelijke afstamming 
aannemelijk te maken. Toch zou ik voor de toekomst een gunstige 
prognose willen stellen, daar voortdurend dit feitenmateriaal zoozeer 
toeneemt, dat de tijd wel spoedig zal aanbreken, dat óf Pater 
Wasmann zelf, óf zijn geestverwanten ook den tweeden en later ook 
wel den derden stap zullen doen, overtuigd door de voortdurend 
toenemende bewijzen, en de evolutieleer ook in ruimeren zin niet 
meer als een ketterij door hen zal worden verfoeid. Gelukkig en 
zeker practisch mag wel een wereldbeschouwing genoemd worden, 
waaraan Wasmann het motto voor zijn boek ontleent: »Er kan 
nooit een werkelijke tegenspraak tusschén gelooven en weten bestaan. « 
Onwillekeurig kwam mij daarbij het bekende antwoord van den 
pastoor in den zin, toen Gretchen’s moeder Faust’s eerste geschenk 
aan de kerk wijdde. 
Het ligt evenwel niet in mijn bedoeling in dit uur te spreken over 
den vooruitgang en de wijzigingen, die de Evolutieleer in den loop 
der laatste jaren heeft doorgemaakt. Toch wilde ik er van uitgaan 
en er op wijzen, hoe zich van een geheel onverwachte zijde een 
