HET EXPERIMENT IN DIENST DER MORPHOLOGIE. 
137 
dat het mogelijk zal blijken het mechanisme er van eenigszins te 
doorgronden. 
Aan den anderen kant hebben deze regeneratieproeven ons nog 
verschillende resultaten geleverd, die van principieel belang zijn. De 
vraag is namelijk: van welke weefsels uit herstellen zich de geam- 
puteerde deelen ? Herstellen zij zich alleen uit gelijksoortige weef- 
sels, of is het ook mogelijk, dat uit een geheel andere bron de 
weggenomen deelen weer opnieuw gevormd worden. De beantwoor- 
ding dezer vraag nu raakt zeer principiêele beschouwingen der 
Morphologie. Sedert de helft der vorige eeuw toch is men, hoofd- 
zakelijk in navolging van Remak, gewoon, als de meest oorspronkelijke 
organen van het dierlijk lichaam drie cellagen te onderscheiden, die 
in haar verdere ontwikkeling ieder aan bepaalde organen hun ontstaan 
geven. Uit de buitenste cellaag, het Ectoderm, ontstaan alleen de 
huid, de zintuigen en het zenuwstelsel ; uit de binnenste, het Entoderm, 
ontstaat het epitheel van den darm en de in den darm uitmondende klie- 
ren ; en uit de middelste laag, tusschen de beide andere gelegen, het 
Mesoderm, ontstaan de spieren, steun weefsels, bloed en excretie-organen. 
Hoezeer nu ook deze oorspronkelijke Reraak’sche opvatting gewijzigd 
moge zijn, in hoofdzaak heeft zij hare waarde behouden. Nu doet 
zich bij de regeneratie de vraag voor, of de weggenomen of verloren 
gegane organen zich, evenals bij de embryonale ontwikkeling, uit 
dezelfde cellagen als daar ontwikkelen, of niet. Blijkt het, dat 
werkelijk organen, die bij embryonale ontwikkeling hun ontstaan uit 
de buitenste cellaag, het Ectoderm, nemen, zich bij de regeneratie 
uit Meso- of Entodermaalweefsel ontwikkelen, dan zou daarmee de 
principiêele beteekenis dezer cellagen zeer verzwakt zijn en zou men 
ook hier tot een totipotent-zijn van de cellen in de verschillende 
cellagen moeten besluiten. Enkele experimenten en resultaten, die 
daarop betrekking hebben, wil ik u mededeelen. Wat ten eerste de 
hooger ontwikkelde dieren aangaat, met name de gewervelde dieren, 
zoo zijn wel alle onderzoekers tot dezelfde slotsom gekomen, namelijk, 
dat bij de regeneratie het gelijke slechts uit het gelijke ontstaan 
kan. Wanneer een kikvorsch, salamander of hagedis, zijn staart of 
poot verliest, dan herstelt zich de nieuwe opperhuid uit die van de 
omliggende deelen, het skelet van het nieuwe orgaan uit het beenvlies 
van het overige skelet, de spieren door uitgroeiing der achtergebleven 
spieren. Kölliker noemde dit den regel der specificiteit der weefsels. 
Maar op dezen regel is nu ook reeds bij de gewervelde dieren een 
in het oog vallende uitzondering bekend. Ik bedoel de regeneratie van 
de lens in het oog der salamanders. De ooglens ontstaat namelijk bij de 
