144 
HET EXPERIMENT IN DIENST DER MORPHOLOGIE. 
slechts zijn physische en chemische eigenschappen over, maar ook 
zijn biologische, zijn entelechie. Zoo wordt ook hier de opvatting van 
de levensprocessen een teleologische; maar terwijl bij de oude op- 
vatting der teleologie, het teleologische als het ware naast het cau- 
sale ging, er buiten stond en het causale gebeuren hoogstens als 
middel gebruikte, wordt nu naar de voorstelling der Neo-Vitalisten 
het causale zelf teleologisch. De Entelechie is dan als eenvoudige 
natuurkracht, natuurbegrip, op te vatten, iets wat voor ons nietver- 
dei- ontleed baar is. 
Tegenover dit Neo-Vitalisme staat de richting, die wij onder den naam 
van het Mechanisme kunnen samenvatten. Zijne aanhangers meenen 
dat noch door Driesch, noch door iemand anders het bewijs gele- 
verd is, dat de vormveranderingen der levende wezens niet uitslui- 
tend langs physisch-chemischen weg zouden te verklaren zijn, al is 
het ook, dat dit hun ideaal nog op verre na niet bereikt is. Zij geven 
evenwel niet toe, dat er nu reeds een dwingende grond bestaat om 
over te gaan tot het aannemen van een »vis vitae«, een »entelechie« 
of hoe men het noemen wil, en zij blijven er naar streven de levens- 
processen terug te brengen uitsluitend tot de grootheden en krachten, 
ons uit de niet levende natuur bekend. Dat ook zij zich bewust zijn, 
dat ten slotte het »Ignorabimusc( ook voor hen het eindwoord wezen 
zal, daaraan te herinneren wordt reeds een gemeenplaats. 
En zoo dringt zich dan ook aan ons de vraag op, tot welke van 
deze zienswijzen voelen wij ons het meest aangetrokken. Heeft het 
Neo-Vitalisme ons voldoende overtuigd van de onmogelijkheid om in 
de levende natuur met de in Physica en Chemie bekende krachten en 
grootheden uit te komen, of zullen wij er naar blijven streven orn 
ook in onze organische wereld de voorwaarden, waaronder de levens- 
verschijnselen geschieden, uitsluitend te zoeken in Physica en Chemie ? 
Naar mijne overtuiging kan hierin op het oogenblik allerminst eene 
beslissing ’ genomen worden. De experimenteele morphologie geeft 
nog lang geen ontwijfelbaar bewijs voor de autonomie der vormver- 
anderingen der levende wezens, en het is volstrekt geen denkonmoge- 
lijkheid, dat het ons eenmaal nog gelukken zal de voorwaarden en 
nadere oorzaken der spanningsverhoudingen of wat dan ook te leeren 
kennen, waaronder de ^Organische regulaties® plaatsgrijpen, waar- 
voor de Neo-Vitalisten nu meenen, dat eene Entelechie een noodzake- 
lijk postulaat is. Bovendien zij er aan herinnerd, dat in den jongsten tijd 
ook de begrippen omtrent den opbouw der zoogenaamd levenlooze 
natuur op weg zijn zoozeer gewijzigd te worden door de merkwaar- 
dige verschijnselen der radioactieve stoffen, door de leer der elec- 
