176 
EEN RELIQUIE VAN EISE EISINGA. 
hand, en nog tweemaal daarna, ging het toestelletje door schenking 
over in handen van mannen, die het ieder op zijn beurt als een reli- 
quie bewaarden en van welke alsnu de derde zich aan de taak wijdt, 
om het kortelijk te beschrijven. 
Het werktuig bestaat in hoofd zaak uit een rechthoekig eikenhou- 
ten plankje, hoog 13|, breed 10^ centimeter, en dik 11 millimeter, 
waarvan de voorzijde bekleed is met een geelkoperen plaat. In deze 
plaat — zie Fig. 1 — bevindt zich aan het boveneind een recht- 
lijnige, schuins loopende sleuf, waarin een knopje verschuifbaar is, 
dat het ophangpunt bevat van een schietloodje, welks gewicht, voor 
het bergen in den borstzak der kleeding, kan worden weggestoken 
in een uitholling aan den onderrand van het plankje. 
Nagenoeg de geheele benedenrand der sleuf vormt de basis van een 
gelijkbeenigen driehoek meteen tophoek van bijna 47°, welks rechts 
naar beneden geplaatste top tevens het eene uiteinde is der horizon- 
tale middellijn van een hal ven cirkelomtrek, die naar beneden toe 
daarop beschreven is met een straal van 45 millimeter. De hoogte- 
lijn van den gelijkbeenigen driehoek maakt met de pas genoemde 
middellijn een hoek van ongeveer 53^ graden. (De geografische breedte 
van Franeker, 53°lld5^^, werd in E’s tijd, ook door van Swinden, 
gerekend op 53°15^') Driehoek en halve cirkel zijn in het koper 
gegraveerd, evenals alle overige lijnen, cirkelbogen, enz. 
Langs de basis van den gelijkbeenigen driehoek is een soort schaal- 
verdeeling aangebracht, en wel in dier voege, dat de deelpunten zód 
genomen zijn, dat hunne verbindingslijnen naar den top des driehoeks 
mèt diens hoogtelijn hoeken maken, die respectievelijk gelijk zijn aan 
de declinaties der zon op: 20 Maart (22 Sept.), 30 Maart (12 Sept.), 
10 April (2 Sept.), 20 April (23 Aug.), 30 April (12 Aug.), 10 Mei 
(1 Aug.), 21 Mei (22 Juli) en 22 Juni (benedenhelft), en verder : 10 
Maart (2 Oct.), 29 Febr. of 1 Maart (12 Oct.), 19 Febr. (23 Oct.), 
10 Febr. (2 Nov.), 31 Jan. (12 Nov.), 21 Jan. (22 Nov.), en 22Dec. 
(bovenste helft). Bij de deelpunten, die betrekking hebben op de 
hoofd-datums : 19, 20, 21, 22 en 23 der maand, zijn de dierenriems- 
teekens geplaatst, waarin de zon op die datums intreedt. Voor het 
overige zijn deze datums, en daardoor ook de overigen, hier geno- 
men naar de geschreven handleiding, die het zon ne wijzertje vergezelt. 
Uit deze deelpunten zijn nu 15 cirkelbogen beschreven met stralen, 
die telkens gelijk zijn aan den afstand van het deelpunt tot den top 
