EEN RELIQUIE VAN EISE EISINGA. 
181 
noote, was hy deurwaarder bij het Vredegerecht van het kanton iJron- 
rijp. II; meen, dat deze laatste hoedanigheid hem wel in ons oog een 
karakter van vertrouwbaarheid verleent. Hij overleed in ’t laatst van 
1854 te Dronrijp, in den ouderdom van 61 jaren. 
Mijn vermoeden is, dat niet deze Ank van Etse Eisinga het werk- 
tuigje ten geschenke ontvangen heeft, doch zijn bovengenoemde broe- 
der Jelte, met wiens schranderheid de oom zoo hoogelijk ingenomen 
was en dat na diens ontijdigen en veelbetreurden dood in 18H2, 
Ane het geërfd heeft. 
Nu hebben, behalve deze Ane Eisinga en onze Eise Eisinga, ook 
de vader en oom van laatstgenoemden, n.1. Jelte en Ane Eises, met 
hunne helpers zich op het maken van zonnewijzers toegelegd doch 
de vervaardiging van dezen zak-zonnewijzer was iets heel aparts, en 
eischte een ruimere mate van wiskundige kennis, dan een der overige 
pasgenoemde personen blijkbaar bezeten heeft. En het isjuistaande 
mate en grens dezer wiskundige kennis, gelijk die ons blijken uit de 
constructie, dat ik nog een nader innerlijk bewijs voor de echtheid 
meen te kunnen ontleenen : ik kan daarop echter eerst straks na de 
verklaring terugkomen. 
Wat nu nog aangaat het tijdstip der vervaardiging van dezen zak- 
zonnewijzer, ik meen dat te mogen stellen in de latere levensjaren 
van Eise Eisinga, n.1. in het eerste vierdedeel (óf ’t eerste decennium) 
der 19e eeuw, — en zulks op grond der gebruikte maat. De mid- 
dellijn van den (halven) »uurcirkelc( op het toestelletje bedraagt nauw- 
keurig 90 millimeter. Had de maker bedoeld 3^ Amsterdamsche dui- 
men (= 90-^ mM.) óf 40 Parijsche liniën ( ~ bijna 90^ mM.), óf ein- 
delijk ook 41 Rijnlandsche liniën (— ruim 89^ mM,), dan zou zulks, 
— de bestede zorg en nauwkeurigheid der constructie in aanmer- 
king genomen, — kenbaar zijn. Grooter dan 90 mM. is de middellijn 
zeker niet. Deze middellijn, wier helft als ’t ware de eenheid vormt, 
waarop de geheele figuur des zonnewijzers is geconstrueerd, mag dus 
geacht worden te zijn aangenomen in die metermaat, waarvan het 
gebruik vrijwel even oud was als de 19de eeuw. Bij den ))vooruit- 
strevenden(( geest van Eisinga, en diens vereering voor zijn bescher- 
mer en vriend Van Swinden, is deze voorkeur wel verklaarbaar. 
Wij naderen thans tot de theoretische verklaring van onzen zonne- 
1) Eenige dezer bijzonderheden dank ik aan de welwillendheid van den 
heer J. C. Tamson, Secretaris van Menaldumadeel . 
2) ScHELTEMA, Mengelwerk, dl. II, St. 2, bl. 229, noot. 
3) ScHELTEMA, Mengelwerk, t.a.p., bl. 187 vgg. 
12 
