186 
EEN RELIQUIE VAN EISE EISINGA. 
is de rechte lijn cV, en de reëele hoofdas is de bissectrix cB van den 
hoek McO, derhalve de top het punt B ; dat de lengte der halve 
reëele, en tevens de halve reëel genomen lengte der imaginaire hoofd- 
as is cO. i/sin ;S, en eindelijk dat de lineaire excentriciteit iscB.i/2, 
zoodat door gemakkelijke constructie het brandpunt blijkt te lig- 
gen in F. 
Hieraan beantwoordt nu de op den zonnewijzer gegraveerde ver- 
eenigingslijn van de uiteinden aller ))dagcirkels« geenszins, daar het 
een cirkelboog is met een straal van 102 mM., die niet gaat door het 
punt O. Wij doen daarom den vervaardiger zeker niet te kort, waar 
wij beweren, dat hij met de analytische meetkunde blijkbaar geen 
kennis had gemaakt; daarentegen moet hij, gelijk uit de hierboven 
voorafgegane verklaring van het werktuigje blijkt, met de meetkunde, 
de rechtlijnige en de bolvormige driehoeksmeting zeer vertrouwd ge- 
weest zijn. 
Dit nu stemt geheel overeen met hetgeen Van Swinden en Schel- 
TEMA ons berichten ‘) aangaande het onderwijs, door Willem Wytses 
aan den jongen Eise Eis inga verstrekt, waarbij zij als leervakken 
opsommen : rekenkunde, acht boeken van Euclides, bolvormige drie- 
hoeksmeting, ))schikking van ’t hemelsgestelc(, ’t gebruik der sinus- 
en astronomische tafels, en — »zeer weinig algebracc. Deze laatste 
bijzonderheid sluit het aanleeren der — toen ruim een eeuw oude — 
analytische meetkunde vrij zeker buiten. De wijze voorts, waarop Van 
Swinden over Eisinga’s wiskundige opleiding spreekt, doet onderstel- 
len, dat laatstgenoemde haar niet na zijn jeugd door verdere studie 
uitgebreid heeft. 
In deze overeenstemming dan, tusschen den omvang van Eisinga’s 
wiskundige kennis eenerzijds en de algemeene juistheid en nauw- 
keurigheid, zoowel als een foutje in de constructie van het toestelletje 
anderzijds, meen ik een nieuwen grond te vinden voor mijne mee- 
ning: dat niemand anders dan de vermaarde Eisinga de maker is 
van mijn zak-zonne wijzer. 
Mij blijft nu nog over, iets te zeggen aangaande de korte notitie, 
ais gebruiks-handleiding bij den zonnewijzer gevoegd. Is dit brieQe, 
1) Prof. Van Swinden, Beschrijving van een volledig bewegelijk hemels- 
gestel enz., Inleiding, blz. 7, — en Scheltema, Mengelwerk, deel II, stuk 
2, 1818, blz. 191. 
