188 
EEN RELIQUIE VAN EISE EISINGA. 
Wat nu een zekere mindere volkomenheid in het schrift van Eise 
Eisinga betreft : deze openbaart zich bijv. daarin, dat bij E. verschei- 
dene letters meer dan één vormingswijze en vorm hebben. Ik heb 
kunnen inzien schrift van Eisinga uit zijne jeugd, waaronder zijn 
afschrift der stellingen van dEucliduscc (sic), genomen naar Willem 
Wytses (1759), en dit kunnen vergelijken met later schrift, zooals 
het schrijven aan zijne zonen Jelte en Jacobus (1774), waarmede 
hij zijne Beschrijving van het Planetarium laat vergezeld gaan. i) 
Ofschoon nu in beide zich het bovenbedoelde vorm-verschil openbaart, 
is dit toch veelvuldige!' in het latere, dan in het vroegere schrift. 
Doch van veel grooter beteekenis is het onderscheid in het geheele 
karakter der handschriften: het oudere is het weidsche, ruime en 
krulvormende schrift van de 18de eeuw en vroeger, het andere is het 
meer sobere en eenvoudige, dat later meer in zwang kwam. Naar 
deze veranderende schrijf-manier schijnt Eisinga’s handschrift, — toch 
al niet uiterst vorm- vast — zich spoedig en zeer sterk gevoegd te 
hebben en daardoor komt zijn schrift van 1784, in vergelijking met 
het oudere, reeds veel nader bij dat van het meergemelde »briefje(c 
zóó veel, dat men bij aandachtige beschouwing niet behoeft te twij- 
felen, of Eisinga’s handschrift van nog 20 a 30 jaren later met dat 
van het briefje identisch kan geworden zijn. Om dit laatste beslist 
uit te maken, had ik schrift van Eisinga moeten zien uit het eerste 
vierdedeel der I9<fe eeuw; niettegenstaande veel gedane nasporing en 
moeite is mij dit echter niet mogen gelukken. 
Ook de spelling van Eisinga heeft zich in den loop des tijds ge- 
wijzigd; toch schrijft hij nog in 1784: »Maanwijsers((, en ook op 
mijn briefje luidt het: ))zonnewijsertje«, — terwijl toch ook in dat van 
1784 reeds geschreven staat: »hoe en op wat wijzecc. 
Wanneer men het hier gezegde nagaat, daarmede in verband 
brengende hetgeen ik te voren in dit opstel aan voerde, ten aanzien 
van den waarschijnlijken tijd der vervaardiging van het werktuigje, 
dan zal men kunnen ))verstaanc( hetgeen een paar bladzijden hiervóór 
is gezegd nopens den vermoedelijken schrijver van het briefje. Bij- 
zonderen steun vindt m. i. deze meening nog hierin, dat op het 
zonnewijzertje drie (zes) der dierenriems-teekens, n.1. en ut 
met ongewone, zeer afwijkende aanhangsels zijn geteekend, en dat 
deze drie op het briefje precies eveneens voorkomen. Op grond van 
1) Wegens bereidwillige hulp in dezen, ben ik tot grooten dank ver- 
plicht jegens den heer J. Boosman Jbz., te Franeker, een waardig vol- 
ger der in de vorige noot bedoelde »traditie«. 
