F)E ijirzE'rnNd der phaumacounosie. 
219 
gerijen te vervangen door hun principiii activa. Il(^t aafital ge- 
neeskiachtige planten, die rechtstreeks in de apotheek dienst doen, 
vermindert; en de chemische fabrieken, die tegenwoordig meer ge- 
neesmiddelen uitvinden dan de geneeskundigen zelven, werken h<!- 
grijpelijkerwijze dit streven in de hand. 
Een duidelijk voorbeeld van de voordeelen, die een goed omsch le- 
ven chemisch bestanddeel oplevert is de cocaïne. Deze stof, wier plaat- 
selijk verdoovende werking tegenwoordig iedereen kent, vindt thans 
algemeene toepassing bij kleinere en grootere operaties. Doch in het 
begin harer invoering deden zich hoogst ongewenschte nevenwerkin- 
gen voor, totdat bleek dat deze toe te schrijven waren aan andere 
alkaloïden, die naast de cocaïne in de plant voorkomen, en bij de on- 
voldoende zuivering van het handelsproduct destijds niet verwijderd 
konden worden. Eerst de technische vooruitgang in de bereiding dei- 
zuivere cocaïne heeft dit bezwaar leeren wegnemen. 
Maar ten eerste, al vinden de cocabladen hun weg niet rechtstreeks 
naar de apotheek doch naar de chemische fabriek, zoo is dit nog geen 
reden voor den pliarmacognost om hen bij studie of onderwijs voor- 
bij te gaan. Integendeel, de verkregen kennis van het verschil in 
waarde harer alkaloïden maakt de plant des te interessanter. Ten 
andere: wij zijn nog lang niet zoo ver, dat van alle geneeskrachtige 
planten de bestanddeelen bekend of isoleerbaar zouden zijn. En al 
ware dit zoo, dan volgt nog volstrekt niet in alle gevallen vervanging 
der simplicia door één hunner werkzame stollen. Want de medische 
empirie is verkregen met het complex zooals de plant dat aanbiedt, 
niet met het geisoleerde bestanddeel. De invoering van iedere nieuw 
afgescheiden plantenstof heeft een stadium van proefneming door te 
maken, alvorens zij de stamplant kan vervangen. 
Nog steeds is het vingerhoedskruid het gewichtigste geneesmiddel 
bij hartkwalen, hoewel het een drogerij is, die bij het bewaren ge- 
juakkelijk bederft. Toch is het voornaamste werkzame bestanddeel, 
de digitoxine, al over de dertig jaar bekend en komt dit sinds mis- 
schien tien jaar of langer in vrij zuiveren toestand in den handel. 
Sporadisch wordt het ook wel in de geneeskunde gebruikt; maar de 
van ouds vertrouwde digitalisbladen heeft het niet kunnen verdrin- 
gen. De opiumbestanddeelen zijn goed bekend en op zichzelve in ge- 
bruik, maar geen medicus zal er daarom aan denken de opium af 
te schaffen; het complex kan niet door een der componenten worden 
vervangen. Het staat dus wel vast dat de geneeskunde het voorals- 
nog niet zonder simplicia zal stellen. 
Zeker echter is het dat de kennis der chemische bestanddeelen zal 
