DE UITZETTING DER PHARMACOGNOSIE. 
^ 28 i 
AANT^]EKENTNGEN. 
1 Darwin, Auimals and Plants under Domestication 2e Ed, 1875 J, :525. 
2 Guibourt, Coniptes Rendus 1858 XLVI, 12i:> Uisloire naturelUï des droj^aes simples 
187Ü, T.4 p. 217, 
3 PiERRE Beron, 1518 — 1564, geb. in Le Mans, studeerde 1541 te Wittenberg onder Va- 
rerius Cordus, bereisde de Levant 1546—49, schreef; Les Observations de plusieurs sin- 
gnlarités et ehoses memorables trouveés en Grèce, Asie, Judée, Egypte, Arabie et autres 
])ays estranges. Paris 1553, waarvan door Clusius een vertaling werd opgenomen achter 
zijn Exoticorum libri decera, 1605. 
4 Rembert Dodoens, 1517 te Mechelen geboren, 1585 te Leiden gestorven als hooglee- 
raar voor geneeskunde, 1554 verscheen te Antwerpen zijn Cruydtboek. 
5 ("God. Leid. 558 f. 1327). De vertaling luidt als volgt: Op een doornstruik maakt iets 
wat op een groote vlieg gelijkt een nest en die laat een worm in het midden van het 
nest achter, en die worm heet in het dialect van Schiraz 7vto3MAOe/.--i- tighal, (wat schijnt 
te beteekenen nest-tor). 
6, Het artikel van Fra Axgelo de S. Josepho is een goed voorbeeld van de moeilijk- 
heden die oudere pharmacognostische ^litteratuur veelal oplevert. De beschrijving ver- 
wart door elkander de Trehela en de Schakar-el-Ma ascher, asclepias suiker, en geeft 
een boom als stamplant die grootendeels uit fantasie is opgebouwd. 
De vertaling luidt als volgt: 
De asclepias suiker (Saccharum El Aschaar) waarover Matthiolus spreekt (disc. lib. 2 
cap. 75) is een gewoon artikel, en goedkoop, in Perzie, van waar het naar Turkije en elders 
wordt uitgevoerd; dit geneesmiddel is gevormd als een doosje gemaakt uit de geheele 
pit van een mastixboom, want inderdaad kleeft deze suiker, die van buiten ruw en kor- 
relig is, aan een zekere kern, waarin geen vrucht voorkomt, maar waarin een zwart- 
achtig wormpje op de manier van een rups verborgen is en sterft. Dit wormpje zoowel 
als de kern zelve worden gevormd tusschen de bladen van een hoogstmerkwaardigen boom, 
dien ik aan de zeekust te Bander Congo en Bander Abassi, dat zijn havens in Perzie, 
recht tegenover Ormuzd, dikwijls gezien heb; die boom is wat de stam en de takken en 
de afmetingen betreft gelijkende op marjolein (sampsuco, zoo staat er; doch een boom 
kan moeilijk gelijken op Óriganum majorana; bedoeld zal misschien wezen sambuco, 
vlier) maar wat de bladen en de vrucht en de bloemen aangaat geheel anders; het loof 
is aan de bovenzijde zeer groen maar van onderen witachtig, wollig en vlokkig zooals 
toortsbladen; de vorm der bladen is ovaal zooals notebladen, maar sommige zijn van 
nature samengevouwen op de manier van een trechter, en daarin nestelt een vlieg die 
zich gaandeweg op de manier van een spin een slordig net weeft; wanneer eindelijk die 
vlieg in een worm overgaat maakt die zich een vaste kern, op de wijze van een zijworm, 
als een graf voor zich zelve; binnen dat verwarde net, en rondom die kern groeit die 
zoete en sneeuwwitte stof korrelig aan, en verdicht zich daar, die in het Arabisch Saccar- 
el-aschaar, of El ma-ascher, en in het Perzisch Schakar-tigal genoemd wordt, dat is 
nestsuiker, zooals Zein el Attar wil beweren in zijn echtiarat; of ook, en beter, dieren- 
suiker, omdat het in water opgelost voor de keelaandoeningen van het vee wordt aan- 
gewend. 
De vruchten gelijken geheel op een menschen maag wat den vorm betreft, niet de grootte, 
maar zij zijn ruim de helft kleiner, van buiten lichtgroen doch van binnen sneeuwwit, 
en met een zacht moes gevuld ; deze staan bij zuidewind wijd open en dan komt uit de 
spleet een blauwe bloem van wonderbaar uiterlijk, een soort fijne lelie, die de Perzen 
Goul-bad-samour noemen, dat is bloem van den wind met het bevervel, hetgeen beteekent 
bloem van den warmen en verstikkenden wind: want die wind is in de zomermaanden 
soms als een vlam uit een oven, die de keel verschroeit en de longen verbrandt, en als 
hij lang duurt de menschen doet verstikken; vandaar het gezegde Bad-Samour, wind 
met het bevervel, een metaphora ontleend aan de warmte van het beverbont dat de 
Perzen tegen de winterkoude dragen. 
Deze heele boom is ook vol melksap, evenals de wolfsmelk soorten; deze melk is reeds 
in een hoeveelheid van drie drachme’s doodelijs, zoodat als iemand bij toeval deze melk 
in het oog krijgt, hij blind wordt ; en als een kameel of een of ander vee zich schaaft 
aan de takken, wordt het verstijfd door een rottenden huiduitslag en sterft. Zelfs heb 
ik van de inboorlingen van dit land gehoord dat de schaduw van dien boom, en de rook 
van de brandende takken doodelijk is; maar Hagi Zein el Atta bovengenoemd zegt 
toch dat een beetje van die melksap met honig vermengd alle puisten die op het hoofd 
en in het gelaat van kinderen groeien, volkomen geneest, 
De oostersche botanici brengen dezen boom tot den oleander en met een eigen volksnaam 
heet hij c-harg, dat wil zeggen wonder, alsof zij willen zeggen dat hij wonderbaarlijk en 
van ongekende kracht is; inderdaad heb ik sommige alchemisten gekend die de melk 
van dezen boom een bijzonder middel achtten tot het groote werk van de zon en de 
maan, zooals zij het noemen, en tot het vast maken van Mereurius. 
Men zegt dat deze boom warm is in den derden en droog in den vierden graad ; de voor- 
