DE EXPERIMENTKELE MORPHOLOGIE IN DE PLANTKUNDE. 
L>38 
Nu worden langzamerhand ’t worteltje en ’t stengeltje grooter, 
maar tevens worden er nieuwe organen aangelegd. De wortel gaat 
zich vertakken, er ontstaan dus zij wortels; aan den stengel ont- 
wikkelen zich bladeren en in de oksels daarvan leggen zich knop- 
pen aan, die uit kunnen groeien tot takken, ook met bladeren en 
okselknoppen. 
Daar, waar die verschillende organen ontstaan, bevinden zich dus 
in de kiemplant celgroepen, die nog nieuwe cellen kunnen vormen 
door zich te deelen. Deze cellen zijn nog meristematisch. Zulke 
plaatsen heeten: vegetatiepunten. Op andere punten van de kiem- 
plant kunnen de cellen dat niet meer; daar is het weefsel dus niet 
meer meristematisch. Zoo’n vegetatiepunt bevindt zich dus aan de 
toppen der wortels en zijwortels, der stengels en zijtakken. Daar de 
zijtakken ontspringen uit de oksels der bladeren, liggen hunne vegetatie- 
punten aanvankelijk in den bladoksel. Het vegetatiepunt aan het eind van 
den stengel en van de takken sluit, na de vorming der bladeren, zijn ont- 
wikkeling af met de vorming van één of meer bloemen. In die bloemen 
worden weer eicellen voortgebracht, die, na bevrucht te zijn, dezelfde 
ontwikkelingsstadiën doorloopen. Leggen we van een plant een groot 
aantal zaden ter kieming onder gelijke omstandigheden, dan zien we 
dat van alle de ontwikkeling gelijk is. Bij de ééne komt misschien wel 
wat eerder het worteltje te voorschijn dan bij de andere, maar alle 
doorloopen toch dezelfde ontwikkelingsstadiën, in dezelfde volgorde. 
Waardoor die gelijke ontwikkeling, die zelfde volgorde steeds 
weer ? ’t Was zeer verleidelijk te antwoorden, dat dit komt door 
innerlijke oorzaken in ’t organisme zelf gelegen, dat de plant zich 
nu eenmaal zoo en niet anders kan ontwikkelen, dat het eene sta- 
dium noodzakelijk op het andere volgt en geen enkel stadium kan 
gemist worden. Maar we zien, dat wanneer zaden van dezelfde plant 
onder zeer verschillende omstandigheden ontkiemen, hunne ontwik- 
keling niet volkomen gelijk is. Op drogen grond wordt een plant 
vaak heel anders dan op vochtigen bodem. Hieruit blijkt reeds, dat 
de ontwikkelingsgang niet geheel onveranderlijk is vastgesteld in het 
wezen van het organisme, dat uiterlijke omstandigheden daarop wel 
van invloed kunnen zijn. Maar zullen dan ook niet door ingrijpende 
veranderingen in de omstandigheden de ontwikkelingsgang endeaf- 
zonderlijke ontwikkelings vormen sterker kunnen worden beïnvloed 
en gewijzigd ? Met de beantwoording van deze vraag deed ook op 
het gebied der botanie het experiment zijn intrede. Maar hoewel nu 
in de plantkunde de experirnenteele morphologie reeds veel onderis 
dan in de dierkunde, heeft zij hier reeds uitgebreider toepassing ge- 
