DE EXPERIMENTRELE MORPHOLOGIE IN DE PLANTKUNDE. 
245 
dan ook niet actief, zooals men vroeger meende, maar gedwongen 
door ’t ontbreken of door verandering der bouwstoffen. 
Xerophiele planten, die duidelijk dit verschil in plasticiteit ver- 
toonen, zijn aan den eenen kant de Nieuw-Zeelandsche :>mhipcord((. 
Veronica’s, aan den anderen kant de Casuarina- en de Cactussoorten, 
y>Whipcord« Veronica’s lijken veel op Cupressussoorten. Evenals 
deze hebben ze tegenoverstaande schubvormige bladeren. De gelijke- 
nis met naaldboomen is zoo sprekend, dat eene soort Veronica tetra- 
sticha aanvankelijk werd beschreven als Podocarpus dieffenbachiï. 
Wordt nu deze plant in vochtige lucht gekweekt, dan ontstaan er 
bladeren met een goed ontwikkelde bladschijf met getanden rand 
en korten steel. Goebel vermoedde, dat deze bladeren een terugslag 
waren op den jeugd vorm. Later bleek dat dit werkelijk het geval was. Bij 
de ontkieming dezer Veronica's treden eerst alleen zulke normale bla- 
deren op; en houdt men de kiemplanten voortdurend in vochtige om- 
geving, dan gaan zij voort met gesteelde bladeren, de Cupressusv orm 
komt niet te voorschijn. Tweeërlei soort bladeren zijn deze plant 
dus eigen; en nu gelukt het, ook in ’t latere leven, den jeugdvorm te- 
rug te roepen. Tracht men echter bij Casuarina en vele Cactus-?>ooY- 
ten door kweeken in vochtige omgeving de ook hier sterk geredu- 
ceerde bladeren weer tot normale vormen terug te brengen, dan ge- 
lukt dit niet. Maar de Casuarina en de Gac^wssoorten vertoonen ook 
niet in haren normalen ontwikkelingsgang heterophyllie. 
De experimenteele morphologie houdt zich niet alleen bezig met 
de vormen der bladeren, een belangrijke plaats in de rij der onder- 
zoekingen bekleeden de proeven over de verhouding van hoofdas en 
zijassen. 
Dikwijls komt het voor, dat de hoofdas eener plant anders ge- 
bouwd is dan de zijassen. Fraaie voorbeelden hiervan zijn de Spar 
en het algemeen bekende kamerdennetje, Araucaria excelsa. Terwijl 
bij de Spar de naalden aan de hoofdas spiraalsgewijze zijn geplaatst, 
staan ze langs de zijassen in twee rijen. Bij Araucaria staan de 
naalden zoowel aan de hoofdas als aan de zijassen in spiralen, maar 
de hoofdas heeft een alzijdige vertakking, de zijassen dragen slechts 
takken naar twee kanten. De hoofdas is dus min of meer radiair, de 
zijassen zijn dorsiventraal. Dit verschijnsel duidt men aan met den naam 
lateraliteit. Is nu deze lateraliteit iets wat onveranderlijk eigen is aan 
’t wezen der plant, is zij m.a.w. stabiel, of is zij veranderlijk, dus 
labiel? Kan bijv. een zijas van een Spar onder bepaalde omstandig- 
heden den habitus der hoofdas aannemen? Zoo ja, waardoor wordt 
het verschil der assen dan bepaald? De proeven, die op deze vragen 
