25‘2 
EEN VERGELIJKEND EN HISTORISCH OVERZICHT 
watervisschen in onzen Oost-Indischen Archipel, waarvan Borneo het 
grootste eiland is, te behandelen. 
Wat de zoetwatervischfauna betreft, kan onze Oost-Indische 
Archipel in twee karakteristieke helften verdeeld worden : in de 
westelijke helft liggen de groote eilanden Borneo, Sumatra en Java, 
in de oostelijke bevinden zich Celebes, de Mol ukken, de eilandenreeks 
ten zuiden ervan, enz. Het westelijk deel heeft een rijk Indisch 
vischkarakter, de zoetwatervischfamilies zijn hier flink tot ontwikke- 
ling gekomen. Het oostelijk deel daarentegen heeft een arm Indisch 
vischkarakter, daar leven weinig echte zoetwatervischfamilies en deze 
zijn dan nog maar door een gering aantal soorten vertegenwoordigd ; 
terwijl verschillende zeevischsoorten daar de rivieren binnengedrongen 
zijn. Deze geringere hoeveelheid heeft geen betrekking op het aantal 
individuen. 
Laten wij dit ongelijke vischkarakter in het zoete water van onze 
Oost een w'einig nader nagaan. Behalve nog vele andere komen op 
Borneo de volgende echte zoetwatervischfamilies voor: de Siluridae, 
Cyprinidae, Osteoglossidae^ Nandoïdae^ Osphromenidae, Mastacembe- 
lidae; de twee eerstgenoemde vooral zijn er door een groot aantal 
soorten vertegenwoordigd. Hoewel Celebes slechts door een betrekke - 
lijk niet breede en ook niet zeer diepe straat van Borneo gescheiden 
is, zijn de zes zooeven genoemde families er tot nog toe nog niet 
gevonden. Wel zijn Plotosus en Arius (twee Siluridae) van Celebes 
vermeld, doch zij zijn ten eerste dicht bij de riviermondingen ge- 
vonden, ten tweede komen zij ook in zee voor en zijn dus niet bij 
de echte zoetwatervischsoorten te rekenen. Tusschen Borneo en Celebes 
vertoont het vischkarakter een plotselingen overgang. 
Gaat men van Borneo over Java en Bah naar het oosten, dan is 
de overgang er ook w^el, doch hij is niet zoo plotseling, maar meer 
geleidelijk. Java heeft reeds een kleiner aantal soorten van de fami- 
lies Silurid-ae en Cyprinidae dan Borneo, de familie Osieoglossidae 
ontbreekt er al; Bali heeft nog twee soorten Cyprinidae^ een soort 
Siluridae en een soort Osphromenidae. Van de Molukken is een 
Mastacembelus-soort vermeld, wat eigenaardig is. 
De zoetwatervischfamilies Ophiocephalidae en Anabaniidae zijn 
meer algemeen op de Oost-Indische eilanden verspreid ; de eerste van 
het westen naar het oosten afnemend in aantal soorten. Ophiocephalus 
komt voor in het westelijk deel, doch ook nog eene soort op Cele- 
bes, Flores en Ambon. De familie Anabaniidae i) is gevonden op 
1) De familie der Lahyrinthici is volgens de nieuwste inzichten 
