HOE DE ELEKTRISCHE STROOM 
‘2S8 
positief geladen, dan wordt zij door het positieve potentiaalverschil 
op den van de anode komenden stroom naai- de kathode gedreven, 
in het tegenovergestelde geval naar de anode getrokken. Bij de oplos- 
singen der sulfaten was het eerste, bij die der nitraten en chloor- 
verbindingen het laatste het geval. 
Van de twee factoren dezer kracht is het potentiaalverschil recht- 
streeks evenredig aan de stroomsterkte . Zijn dus alle andere omstan- 
digheden — concentratie der oplossing, dikte en poreusheid van den 
wand, enz. — gelijk, dan is dit ook met de voortstuwende kracht het 
geval. Want bij gelijke concentratie is de tweede factor van de 
kracht, de vrije lading standvastig. 
Zijn da-arentegen concentratie, dikte en poreusheid van den wand 
gelijk, dan is het potentiaalverschil omgekeerd evenredig aan het 
geleidend vermogen van de vloeistof voor den stroom. Of dit nu ook 
met de voortstuwende kracht het geval zal zijn is niet zeker; want 
bij aanraking met vloeistoffen van ongelijke concentratie kan de vrije 
lading van den wand verschillend zijn. 
Dat dit echter niet het geval is heb ik proefondervindelijk aange- 
toond bij drie oplossingen van verschillende concentratie (7^ pCt., 
5 pCt., pCt.) van kopersulfaat en zinksulfaat. De grootte der 
voortstuwende kracht werd daartoe direct uitgedrukt in grammen, 
door het gewicht van de vloeistof, dat in een uur door een stroom 
van 1 ampère werd overgevoerd, te vergelijken met het gewicht, dat 
in denzelfden tijd door den wand werd gedreven door een bekende 
kracht, de hydrostatische drukking van een kolom vloeistof van 
gelijke hoogte als die, waarop, tijdens het vervoer door den stroom, 
zij gehouden werd. De verhouding der drie krachten werd in de 
drie gevallen bevonden volkomen gelijk te zijn aan die der poten- 
tiaalverschillen; zoodat de vrije lading van den wand, die de tweede 
factor van de voortstuwende kracht vormt, voor de drie concentraties 
dezelfde bleek te zijn. 
Zoo verhouden zich dan, o.c. p. de voortstuwende krachten: 
bij gelijke concentratie, als de stroomsterkte, en 
bij gelijke stroomsterkte, omgekeerd als het geleidend vermogen 
der oplossingen. 
Voor de gewichten van in een zelfden tijd overgehrachte hoeveelheden 
vloeistof geldt echter deze dubbele regel niet. 
Bij het vervoer toch wordt de voortstuwende kracht rechtstreeks 
tegengewerkt door de viscositeit der vloeistof en deze is bij verschillend 
geconcentreerde oplossingen van hetzelfde zout niet gelijk. Bij de 
bovengenoemde oplossingen bleek mij, door een opzettelijk daartoe 
