DE THEORIE DER VLAM. 
315 
eerst nadat het in de hooger gelegen deelen der vlam door de toe- 
stroomende buitenlucht genoegzaam afgekoeld en verdund is. 
Bunsen heeft dus getracht zijn doel op andere wijze te bereiken. 
Hij liet in een afgesloten ruimte een mengsel van 2 CO en O2, dat 
oorspronkelijk den druk p en de temperatuur t bezat, explodeeren 
en mat den hoogsten druk pi die bij de explosie optrad. Hij kon 
dan met behulp der gaswetten, de bij dien druk p‘ behoorende 
temperatuur t^ — dus de hoogste temperatuur, die bij de verbinding 
optrad — vinden , mits de samenstelling van het gasmengsel of de 
dissoeiaiiegraad. op het oogenblik der maximale explosie bekend wns. 
Immers wanneer het gasmengsel op dat oogenblik geheel in CO3 
ware overgegaan, zou het (aangezien 2 CO -f* O2 leveren 2 CO2) bij 
de tenüperatuur t niet eenen druk p gehad hebben, maar | p. Was 
het gedeeltelijk in COg overgegaan, dan zou de in rekening te brengen 
druk tusschen p en p liggen. 
Aan de andere zijde bestaat er, evenals hierboven is geschetst, 
verband tusschen de hoogste temperatuur, die tijdens de verbinding 
kan worden bereikt, de reactie- warmte, de soorteiijke warmte (r 
constant) der verschillende gassen en den dissociatiegraad tijdens het 
explosie-maximum. 
De bedoelde temperatuur en dissociatiegraad zijn dus door twee 
onafhankelijke vergelijkingen verbonden en beide te bepalen. 
Bunsen vindt aldus voor de hoogste temperatuur, die in een afge- 
sloten ruimte wordt bereikt 3033®. Naar het schijnt neemt hij 
stilzwijgend aan, dat deze waarde ook geldt voor de vlam, hetgeen 
echter geenszins vaststaat. Er is verder nog een bezwaar tegen de 
uitkomsten van Bunsen (afgezien van het zooeven genoemde getal 
voor kooloxyde-zuurstof, dat toevallig juist schijnt te zijn) en dat is 
de veranderlijkheid der soortelijke warmte, in ’t bijzonder van kool- 
zuurgas, met de temperatuur. Mallard en Le CuaTELiEH (1883) — en 
na hen anderen — hebben getracht die soortelijke warmten bij ver- 
schillende temperaturen te bepalen; doch, hoe belangrijk hun uit- 
komsten ook zijn, tot het berekenen van explosie- of vlamtemperaturen 
in het gebied waar de dissociatie een merkbare waarde gaat krijgen, 
kan men ze nog niet met vrucht bezigen. 
Wel kan men met eenige zekerheid uit de reactiewarmten en de 
specifieke warmten volgens Mallard en Le CHaxELiEEi temperaturen 
van COg en HgO leverende vlammen berekenen, wanneer deze niet 
hooger zijn dan ongeveer 2000°. Bij dezen warmtegraad is namelijk 
waterdamp nog niet merkbaar en koolzuurgas nog weinig gedisso- 
ciëerd. Een voorbeeld eener dergelijke berekening volgt hieronder. 
