DK THEORIE DER VLAM. 
333 
daarentegen wel door een stuk geolied papier of opaalglas, waarin 
ongetwijfeld vaste ondoorschijnende deeltjes aanwezig zijn. 
Verder verhaalt Arago de volgende anecdote: Twee buren hadden 
twist; zij gebruikten gezamenlijk éénen vleermuisbrander, doch ter- 
wijl de een tegenover de breede zijde der vlam was geplaatst, kreeg 
de ander alleen licht van de smalle zijde. Deze laatste beweerde nu, 
dat hij minder licht kreeg en dus ook minder moest betalen aan de 
gezamenlijke gasrekening. Auago, des gevraagd, maakte echter uit, dat 
beiden evenveel licht ontvingen, nl. de straling van alle lichtgevende 
deelen der vlam. Men moest derhalve aannemen, dat het licht, door 
de gloeiende kooldeeltjes uitgestraald, de geheele breedte der vlam 
kan doorloopen, zonder noemenswaard aan intensiteit te verliezen, of 
m.a.w ,dat de vlam met de daarin aanwezige kooldeeltjes absoluut 
doorschijnend is. 
Om dit te onderzoeken, verrichtte Hirn (1873) een reeks van proe- 
ven, waaruit o.a. bleek, dat de lichtkracht eener platte petroleum- 
vlam in verschillende richtingen gemeten niet geheel dezelfde was 
{zij wisselde tusschen 1 aan de breede en 0,86 aan de smalle zijde) 
en dat de boven omschreven doorschijnendheid wel groot was, maar 
niet absoluut. 
Behalve de doorschijnendheid voor eigen licht, bepaalde Hirn ook 
die voor vreemd licht, m.a.w. de schaduw-vorminy . Het is bekend, 
dat een kaarsvlam, door de zon of door een booglamp verlicht, scha- 
duw geeft. 1 Deze is hol, evenals de vlam zelve, en strekt zich niet 
geheel tot de pit uit, blijkbaar omdat daar de schaduwvormende 
laag aanmerkelijk dunner is. Bovendien is zij omgeven door eigen- 
1) Het was mij niet gelukt op te sporen, wie op dit verschijnsel en 
de gevolgen, die men er uit kan trekken, het eerst de aandacht had 
gevestigd. Dr. Klobbie maakte mij echter opmerkzaam op een tweetal 
boekjes, »Sur Ie feu« en »Sur la lumière«, omstreeks 1780 geschreven 
door Marat, docteur en médecine, later de beruchte volksleider. 
Vooral in het eerstgenoemde boekje worden uitvoerig beschreven en 
afgebeeld de schaduwen, welke een kaars en andere lichamen van hooge 
temperatuur geven in het zonlicht. Marat’s beschrijvingen verdienen wel 
de aandacht, maar in de verklaring der verschijnselen staat hij verre 
achter bij zijnen tijdgenoot Scheele, die omstreeks denzelfden tijd over 
hetzelfde onderwerp schreef. De trillende banden aan den omtrek der 
vlam wijt M. bij voorbeeld aan het ontsnappen der warmtestof, »fluide 
igné«. Naar men zegt, lokten deze verhandelingen een scherpe kritiek 
uit van Lavoisier en zijn ze wellicht niet zonder invloed geweest op 
diens ter dood brenging tijdens de Fransche revolutie. 
