EENIGE VOORBEELDEN VAN GEZAMENLIJK OVERLEG BIJ BIJEN. 351 
Zonder ons langer met de geringe individualiteit van de alleen- 
staande bij bezig te houden, wdllen wij er toch de aandacht op 
vestigen, dat andere insecten, die in dezelfde voor haar vreemde 
omstandigheden verkeeren een gemakkelijker aanpassingsvermogen 
bezitten. Plaatst men een gewone vlieg b.v. onder een glazen klokje 
of stolp, waarin een schoteltje met honig en water, dan zal de vlieg 
daarvan gaan eten zonder zich in het minst om haar gevangenschap 
te bekommeren; verkeert de bij in zoo’n geval, dan laat ze honig 
en water onaangeroerd, doch zoekt rusteloos naar een opening om 
naar haar korf te kunnen terugkeeren en dikwijls gebeurt het, dat 
zoo’n beest, door haar vergeefsche pogingen om te vluchten uitgeput, 
van honger omkomt, zonder het in haar bereik zijnde voedsel aan 
te raken, hetwelk haar leven had kunnen verlengen. 
Verspreiden de bijen zich in de buurt van den korf, om het door 
hen benoodigde te gaan zoeken, in het bijzonder het honigsap der 
bloemen of het honigzoet der bladeren, dan is reeds ieders aandeel 
in den arbeid van het verzamelen met juistheid geregeld. Maar die 
verdeeling van den arbeid wordt niet alleen op het bijenvolk van een 
enkelen korf toegepast, neen, zij geldt den geheelen bijenstal wiens 
operatieveld binnen een cirkelomtrek ligt met een ongeveer 3 kilom. 
langen straal; het middelpunt is een der korven. De geheele opzet 
is zóó, dat in den kortst mogelijken tijd het honiggewin het grootst 
is. Alle ijrnkers hebben dit merkwaardig verschijnsel kunnen con- 
stateeren, zonder zich rekenschap te kunnen geven hoe die ver- 
deeling van arbeid eigenlijk te werk gaat. Hoe komt het, dat de 
bijen, ware roofdieren als ze zijn, niet allen te gelijk naar de meest 
dichtbij zijnde bloemen en planten vliegen? Op welke wijze wordt in 
dit systeem van arbeidsverdeeling het benoodigd evenredig aantal 
werksters geregeld? Ik heb getracht mij daarvan door talrijke proef- 
nemingen op de hoogte te stellen. 
De proef nam ik in den zomer op zoodanig tijdstip dat de honig- 
oogst niet groot is. Van een honigvoortbrengende plant (Lycinia) 
sneed ik tien bloeiende takken, deed ze in met water gevulde 
flesschen en plaatste die in mijn tuin op een plek waar geen enkele 
bloem of plant stond, die door bijen werd bezocht. De bloemen dier 
in het water staande takken scheidden overvloedig honigsap af, 
zelfs meer dan de bloemen van de onafgesneden takken. Door het 
water voortdurend te ververschen en de ondereinden der takken af 
te snijden, bleven de bloemen verscheidene dagen het suikerhoudend 
sap afzonderen. Hoewel het een mooie zomernamiddag was, toen ik 
de planten had neergezet, kwam er geen enkele bij op af, maar 
